Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego został utworzony na mocy Rozporządzenia Wojewody Bielskiego nr 10/98 z dnia 16 czerwca 1998 r. w celu zachowania i upowszechniania wartości krajobrazowych, kulturowych i przyrodniczych z całym bogactwem flory i fauny w warunkach zrównoważonego rozwoju i racjonalnego gospodarowania. Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego obejmuje głównie tereny leśne Beskidu Śląskiego. Powierzchnia parku wynosi 386,20 km2. Wokół Parku utworzono strefę ochronną o powierzchni 222,85 km2.
Położenie
Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego położony jest w południowej części województwa Śląskiego na obszarze gmin: Bielsko-Biała, Brenna, Buczkowice, Goleszów, Istebna, Jaworze, Lipowa, Milówka, Radziechowy-Wieprz, Szczyrk, Ustroń, Węgierska Górka, Wilkowice i Wisła. Na południu w pobliżu przejścia granicznego w Jasnowicach jego granica dochodzi do górnego odcinka rzeki Olzy, na północy do linii Górki Wielkie - Bielsko-Biała (Mikuszowice Śląskie), na zachodzie do zboczy góry Ostry oraz do miejscowości Węgierska Górka na wschodzie.
Beskid Śląski jest najbardziej na zachód wysuniętą częścią Beskidów Zachodnich. Wyodrębniono w nim dwa południkowe pasma górskie: Czantorii (995 m n.p.m.) i Baraniej Góry (1220 m n.p.m.). Pasmo Czantorii stanowi zachodnie, mniejsze ramię Beskidu Śląskiego. Biegnie od Karolówki (931 m n.p.m.), przez przełęcz Kubalonka (761 m n.p.m.), Stożek Wielki (978 m n.p.m.), Czantorię Wielką (995 m n.p.m.) do Jasieniowej (520 m n.p.m.). Najwyższe szczyty górskie stanowią interesujące miejsca widokowe na sąsiednie pasma górskie, a także dolinę Olzy oraz Pogórze, aż do zbiornika Goczałkowickiego.
Pasmo Baraniej Góry (na wschód od pasma Czantorii) stanowi większą odnogę Beskidu Śląskiego. Od wschodu ograniczają je Kotlina Żywiecka i Brama Wilkowicka. Główny grzbiet ciągnie się z południa na północ poprzez Baranią Górę (1220 m n.p.m.) i Malinowską Skałę (1152 m n.p.m.). W tym miejscu łączy się on z masywem najwyższego szczytu Beskidu Śląskiego – Skrzycznego (1257 m n.p.m.), górującego nad Kotliną Żywiecką. Główne pasmo schodzi w kierunku Przełęczy Salmopolskiej (Białego Krzyża), gdzie biegnie droga łącząca sąsiednie miasta Wisłę i Szczyrk. Od przełęczy przez Kotarz (964 m n.p.m.) i obniżenie Przełęczy Karkoszczonka dochodzi do grupy Klimczoka (1117 m n.p.m.). Jest to równoleżnikowo ułożone pasmo łączące Magurę (1109 m n.p.m.) przez Klimczok z Błatnią (917 m n.p.m.). Szczyt Klimczoka jest punktem łączącym od północy grzbiet Szyndzielni (1028 m n.p.m.) i Koziej Góry (683 m n.p.m.). Z wieży widokowej na szczycie Baraniej Góry widoczny jest Beskid Mały i Beskid Żywiecki, Tatry, Mała Fatra, a przy wyjątkowo sprzyjających warunkach pogodowych wschodnie partie Sudetów.
Budowa geologiczna i rzeźba terenu
Budowa geologiczna Beskidu Śląskiego jest bardzo urozmaicona. Pochodzi z okresu kredy, kiedy to podczas ruchów górotwórczych osady fliszowe zostały oderwane, pofałdowane i ponasuwane na siebie tworząc tzw. płaszczowiny. Płaszczowiny wznoszą się w kierunku północnego-wschodu, a czoła poszczególnych nasunięć tworzą progi odsłaniające na swym przedpolu starsze warstwy. Płaszczowina podśląska jest położona najniżej (bezpośrednio na skałach karbońskich i macedońskich). Najważniejszą jednostką strukturalną stanowi płaszczowina śląska (zrąb górotworu Beskidu Śląskiego). W jej obrębie można wyróżnić warstwy cieszyńskie (zbudowane z łupków i wapieni) oraz wyżej położne warstwy godulskie (zbudowane główne z drobnoziarnistych piaskowców godulskich). Nad warstwami godulskimi leżą warstwy istebniańskie, które są zbudowane z gruboziarnistych piaskowców i zlepieńców.
Na obszarze Beskidu Śląskiego, w porównaniu do pozostałych pasm Beskidów w Polsce, występuje zdecydowanie więcej różnego rodzaju form skalnych: baszt, ambon i murów skalnych o wysokościach przekraczających niejednokrotnie kilkanaście metrów. Skupiska takie ukryte w lasach na stromych i trudnodostępnych stokach można spotkać między innymi na Kościelcu, Wytrzyszczonie, pod Halą Jaskową na zboczach Skrzycznego czy też w rejonie Magurki Radziechowskiej i w otoczeniu Doliny Zimnika. Na szczególną uwagę zasługuje mur skalny o długości 1 kilometra znajdujący się na grzbiecie Małego Żaru.
Spośród wielu zinwentaryzowanych obiektów za pomniki przyrody uznano kilkanaście jaskiń. Najciekawsze z nich to: Jaskinia w Trzech Kopcach z labiryntem korytarzy o łącznej długości 1257 m tworząca kilka poziomów (różnicę wysokości pomiędzy najwyższym, a najniższym punktem wynosi 28 m) i zarazem jedna z najdłuższych niekrasowych jaskiń w Polsce, Jaskinia Malinowska o długości 249.5 m i głębokości 23,2 m przeznaczona do zwiedzania przez turystów, Jaskinia Lodowa w Szczyrku (z lodem naciekowym pokrywającym ściany i lodem podłogowym utrzymującym się czasem do lipca Za powstawanie jaskiń w masywach fliszowych, mających wpływ na rozwój stoków i wierzchowin, odpowiadają powierzchniowe ruchy masowe skał. Do powstawania jaskiń przyczyniają się procesy takie jak np. osuwanie czy osiadanie. Istnieją tu również jaskinie, które mogły powstać w wyniku np. ługowania i spłukiwania. Z charakterem ruchów masowych, a także z rodzajem skały budującej dany masyw ściśle związany jest charakter obiektu jaskiniowego. Ze względu na budowę jaskiń w skałach fliszowych, a także na specyficzne cechy środowiska jaskiniowego (wiszące skały, duża możliwość zawału, duża wilgotność powietrza, mrok, często labiryntowy układ korytarzy), zwiedzanie ich przez amatorów może być niebezpieczne.
Wody
Na stokach Baraniej Góry – jednego z najwyższych szczytów Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego znajdują się źródliska największej rzeki Polski – Wisły. W bagnistym gruncie górskiego stoku tworzą się drobne wykapy, które dają początek niewielkim strumyczkom, które łączą się i na północno – zachodnich stokach płyną Białą i Czarną Wisełką. Spadek Białej i Czarnej Wisełki wynosi średnio 65 m na jeden kilometr długości. Wykapy źródliskowe Czarnej Wisełki znajdują się na wysokości 1107 m n.p.m., a więc położone są wyżej niż Białej Wisełki (1080 m n.p.m.). Przepływ Czarnej Wisełki jest dłuższy, przez co ten potok uważa się za główny, źródliskowy potok Wisły. Biała i Czarna Wisełka łącząc się, tworzą Małą Wisłę. W miejscu ich połączenia wybudowano zbiornik zaporowy Wisła Czarne. Wisła odwadnia zachodnią i południową część Parku, płynąc w kierunku północnym z niewielkim odchyleniem w kierunku zachodnim.
Na szczególną uwagę zasługuje odcinek Białej Wisełki zwany Kaskadami Rodła. W korycie potoku obserwować możemy serię 25 progów wodospadowych, które tworzą niezwykle malowniczy widok. Wodospady osiągają od 0,5 m do 5 m wysokości, natomiast pod progami wodospadowymi często występują kotły eworsyjne. W wielu miejscach wysokie i strome brzegi potoku odsłaniają przekroje fliszu karpackiego, będąc znakomitym miejscem do obserwacji budowy geologicznej tego terenu.
Beskid Śląski jest rezerwuarem dużej ilości wody o dobrych właściwościach fizyko - chemicznych – stąd też obecność zbiorników zaporowych w Wiśle Czarnem oraz w Bielsku – Białej Wapienicy, pełniących nie tylko rolę zbiorników retencyjnych, ale będących przede wszystkim źródłem wody pitnej. Występujące w skałach fliszowych oraz pokrywie zwietrzelinowej wody podziemne o dużym stopniu mineralizacji są bogactwem jeszcze w pełni nie wykorzystanym.
Szata roślinna
Charakterystyczną cechą flory lasów Beskidu Śląskiego jest obecność roślin docierających z południa przez Bramę Morawską oraz roślin charakterystycznych dla Sudetów.
Pierwotnie prawie całą powierzchnię Beskidu Śląskiego zajmowały lasy. Dominowały drzewostany bukowo-jodłowo-świerkowe, przy czym udział świerka wzrastał wraz z wysokością nad poziomem morza. Wraz z rozwojem osadnictwa znaczna część powierzchni leśnej zajęta została pod uprawy polowe. Całkowita powierzchnia leśna Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego (bez otuliny) wynosi 337,71 km2 tj. ok. 87,4% powierzchni ogólnej. Pierwotnie lasy zajmowały prawie całą powierzchnię Beskidu Śląskiego. Obecnie piętro pogórza do wys. ok. 500 m n.p.m. zajmują pola rolne i łąki oraz tereny zurbanizowane, a pozostały niewielki fragment stanowią łęgi i grądy. Dla pietra regla dolnego, między 500-1000 m n.p.m. charakterystycznym typem roślinności są buczyny z domieszką świerka, jodły i jaworu. Obecnie jednak na omawianym terenie przeważają świerczyny wtórnego pochodzenia. Partie szczytowe o powierzchni 1000 m n.p.m. to regiel górny z dominującym tu wysokogórskim borem świerkowym. W nadleśnictwach Ustroń i Wisła występuje świerk istebniański – ekotyp cechujący się najlepszymi w Europie parametrami odpornościowymi i wzrostowymi. Oprócz lasów na uwagę zasługują również liczne zbiorowiska nieleśne: łąki, pastwiska, ziołorośla, murawy bliźniczkowe i inne. Dla polan charakterystyczne są skupienia borówki czernicy oraz murawy z bliźniczką psią trawką rosnącą w gęstych kępach.
Typowym zbiorowiskiem roślinnym łąk górskich jest zespół mietlicy pospolitej i mieczyka dachówkowatego, jednak ten ostatni jest obecnie rzadko spotykany. Innymi zbiorowiskami Beskidu Śląskiego są zespoły rdestu wężownika i ostrożenia warzywnego, kwitnącego purpurowo ostrożenia łąkowego czy zbiorowiska okazałej trawy – śmiałka darniowego, bądź zajmującego niewielkie, podmokłe powierzchnie – situ rozpierzchłego. Inne kośne łąki to – łąki konietlicowe, bądź łąki rajgrasowe.
Do zbiorowisk rozwijających się na glebach mokrych, częściowo zabagnionych na omawianym terenie zalicza się zespół roślinności z dominacją sitowia leśnego, czy wiązówki błotnej i bodziszka błotnego. Zakwitające tu wiosną na białawo lub różowo zbiorowiska roślinne, ze względu na dominacje okazałych lepiężników nazywane są łopuszynami. W miejscach wilgotnych, wzdłuż potoków, wykształcają się ziołorośla z charakterystycznymi okazałymi gatunkami roślin takich jak: miłosna górska, modrzyk górski, omieg górski, czy tojad mocny. Na niewielkich powierzchniach występują młaki czy moczary źródliskowe. Natomiast w miejscach intensywnie wydeptywanych, np. przed schroniskami górskimi, wzdłuż szlaków, czy ścieżek leśnych wykształcają się pospolite zbiorowiska o charakterze dywanowym, tzw. spodzichy, gdzie występują: wiechlina roczna, babka zwyczajna, koniczyna biała, życica pospolita, jaskier rozłogowy czy tasznik pospolity. Spotykane jest też zbiorowisko z licznym udziałem, okazałej lub biało kwitnącej – naparstnicy purpurowej.
Rozległe i zwarte kompleksy leśne Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego będące pozostałością Puszczy Karpackiej są miejscem obecności rzadkich, jak również pospolitych gatunków zwierząt. Lista ssaków obejmuje łącznie ok. 35 gatunków. Występują tutaj ssaki kopytne takie jak jeleń, sarna, dzik, czy drapieżniki – wilk, ryś, lis i sporadycznie niedźwiedź. W jaskiniach odnotowano wiele gatunków zimujących nietoperzy np. gacka wielkoucha, nocka dużego, podkowca małego. Z ssaków owadożernych stwierdzono występowanie bardzo pożytecznych ryjówek: aksamitnej, malutkiej i górskiej. Faunę ptaków reprezentują: głuszec, siwerniak, drozd obrożny, dzięcioł trójpalczasty i orzechówka. Gatunki puszczańskie to reprezentowane przez kuraki – głuszec i jarząbek, a także duże ptaki drapieżne. Nad potokami zaobserwować można pliszkę górską, pluszcza, zimorodka, czy sieweczkę rzeczną.
Na terenie Parku gady reprezentowane są przez jaszczurki: zwinkę, żyworódkę i beznogiego padalca; jadowitą żmiję zygzakowatą oraz zaskrońca. W Beskidzie Śląskim odnotowano także stanowisko jaszczurki zielonej. Na terenie Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego stwierdzono występowanie 13 gatunków płazów, w tym: 4 gatunków traszek, 2 gatunków kumaków, salamandry plamistej, rzekotki drzewnej, 2 gatunków ropuch i 3 gatunków żab.
Badania ryb w Beskidzie Śląskim wykazały występowanie 12 gatunków tej grupy kręgowców z najpospolitszym pstrągiem potokowym na czele. Bardzo licznie reprezentowana w Parku Krajobrazowym Beskidu Śląskiego fauna bezkręgowców nie została jeszcze szczegółowo zbadana. Ciekawostką są natomiast 2 rzadkie gatunki motyli: niepylak apollo i niepylak mnemozyna oraz przedstawiciel chrząszczy – nadobnica alpejska.
Formy ochrony przyrody
Rezerwaty przyrody
Obszary Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego i jego otuliny o charakterze naturalnym lub nieznacznie przekształcone przez człowieka, zostały uznane jako rezerwaty przyrody. Zajmują one ok. 1 % całkowitej powierzchni Parku.
- Zadni Gaj – rezerwat leśny powołany w 1957 roku dla ochrony cisa pospolitego Taxus baccata o powierzchni 6,39 ha, obejmuje wierzchowinę wzgórza (500-519 m n.p.m.) w okolicy Goleszowa. Panującym zespołem roślinnym na terenie rezerwatu jest zdegradowana poprzez nasadzenie świerka żyzna buczyna karpacka Dentario glandulosae-Fagetum. Największą atrakcją florystyczną rezerwatu jest występujący w warstwie drzew cis pospolity Taxus baccata. Ogółem doliczono się 41cisów, z tej liczby 16 rośnie wewnątrz lasu, a 25 na jego obrzeżach. Najstarsze w wieku powyżej 200 lat osiągają wysokość 9-13 m i 32 cm średnicy w pierśnicy. Cis na terenie rezerwatu bardzo dobrze się odnawia. Ze względu na niszczenie młodych cisów przez sarny i jelenie część rezerwatu została ogrodzona.
- Barania Góra – rezerwat leśny o powierzchni 379,85 ha, powstały w 1953 roku. Położony jest w szczytowych partiach Baraniej Góry (840-1220 m n.p.m.) z charakterystycznym piętrowym układem roślinności. Celem ochrony jest tutaj górski las mieszany, przechodzący w bór wysokogórski porastający tereny źródliskowe Białej i Czarnej Wisełki. Na terenie rezerwatu występują fitocenozy 4 zespołów leśnych. Największe powierzchnie zajmują płaty dolnoreglowego boru jodłowo świerkowego Abieti-Piceetum. Partie grzbietowe oraz górną część stromych zboczy zajmuje zachodniokarpacka świerczyna górnoreglowa Plagiothecio-Piceetum. W niższych partiach rezerwatu występuje kwaśna buczyna górska Luzulo luzuloidis-Fagetum, w kompleksie z niewielkimi płatami żyznej buczyny karpackiej Dentario glandulosae-Fagetum. Na szczególną uwagę zasługują też zbiorowiska mszarów śródleśnych na obszarze źródliskowym Czarnej Wisełki, które zajmują stosunkowo dużą powierzchnię (około 5.4 ha), przez co są unikalne w skali Beskidów. Bardzo ważnym elementem chronionym w rezerwacie są źródliska Wisły. Dają one początek królowej Polskich rzek – Wiśle.
- Czantoria – rezerwat leśny o powierzchni 97,71 ha, utworzony w 1996 roku na północnym stoku Wielkiej Czantorii, w którym ochronie podlegają dolnoreglowe zbiorowiska leśne z udziałem drzewostanów bukowych, jaworowych i jesionowych. Górne partie stoku oraz grzbiety między potokami porasta płat kwaśnej buczyny górskiej Luzulo luzuliodis-Fagetum. Niżej, na stromych stokach panują fitocenozy żyznej buczyny karpackiej Dentario glandulosae-Fagetum. Zbocza głębokiego jaru, którego dnem płynie Suchy Potok porasta jaworzyna karpacka Sorbo-Aceretum carpaticum. W wielu miejscach spotkać można dobrze zachowane naturalne starodrzewia bukowe i świerkowo-bukowe o charakterze puszczańskim.
- Wisła – rezerwat faunistyczny o powierzchni 17,61 ha utworzony w 1959 r. i obejmujący źródłowy odcinek rzeki Wisły. Został utworzony w 1959 r. dla ochrony naturalnego siedliska pstrąga potokowego. Rezerwat posiada dużą wartość dla przyrody nieożywionej oraz dla ochrony szaty roślinnej. Widoczne są tu klasyczne przykłady form erozji w skalnych korytach potoków Wisełek – progi z wodospadami, rynny, płyty ześlizgowe i kotły eworsyjne rozwinięte w różnych stadiach, uzależnione od litologii oraz przebiegu warstw. W rezerwacie spotykamy ciągłe odsłonięcia utworów serii śląskiej: w dolinie Białej Wisełki pełny profil przejścia warstw godulskich z charakterystycznymi ławicami zlepieńców. Odcinkom rzeki uznanym za rezerwat towarzyszą zbiorowiska roślinne charakterystyczne dla regla dolnego: dolnoreglowy bór jodłowo-świerkowy, buczyna karpacka i las jodłowy. Wzdłuż potoków, zwłaszcza w dolnej części na obrzeżach występuje olszyna karpacka.
- Stok Szyndzielni – rezerwat leśny o powierzchni 54,96 ha, utworzony 1953 roku. Położony jest na stokach północnych i północno-zachodnich Trzech Kopców (650-1040 m n.p.m.). Celem ochrony jest tutaj zachowanie lasu bukowego z domieszka jaworu, jodły i świerka, położonym na terenie górskim na pograniczu regla dolnego i górnego. Na stosunkowo niedużej powierzchni występuje znaczne zróżnicowanie wysokości (około 400 m), w związku z czym obserwuje się dużą różnorodność siedlisk i roślinności. Przygrzbietowe części rezerwatu mało nachylone lub prawie płaskie zajmuje dolnoreglowy bór jodłowo-świerkowy Abieti-Piceetum. Północną, górną część stoku porasta niewielki płat świerczyny górnoreglowej Plagiothecio-Piceetum. Poniżej rozwijają się fitocenozy kwaśnej buczyny górskiej Luzulo luzuloidis-Fagetum. Dolne partie rezerwatu porasta płat żyznej buczyny karpackiej Dentario glandulosae-Fagetum. Strome, pokryte rumoszem skalnym stoki opadające w kierunku potoku zajmuje jaworzyna górska z miesiącznicą trwałą Lunario-Aceretum.
- Dolina Łańskiego Potoku – rezerwat leśny o powierzchni 47,07 ha, utworzony w 1998 roku i położony u północnych podnóży Beskidu Śląskiego. Ochronie podlegają w nim głównie leśne zbiorowiska łęgowe: nadrzeczna olszyna górska Alnetum incanae, podgórski łęg jesionowy Carici remotae-Alnetum oraz ols torfowcowy Sphagno squarrosi-Alnetum. W fitocenozach tych zbiorowisk leśnych licznie występuje podlegająca prawnej ciemiężyca zielona Veratrum lobelianum. Ponadto w rezerwacie fragmentarycznie wykształciły się płaty grądu subkontynentalnego Tilio cordatae-Carpinetum betuli oraz żyznej buczyny karpackiej Dentario glandulosae-Fagetum. Poza zbiorowiskami leśnymi, w granicach rezerwatu znalazły się też fitocenozy o charakterze nieleśnym, z których największą powierzchnię zajmuje łąka ostrożeniowa Angelico-Cirsietum oleracei. Na obrzeżu polany, w miejscu rozlewiska jednego z dopływów Łańskiego Potoku wykształcił się silnie zabagniony i ubogi florystycznie płat zespołu sitowia leśnego Scirpetum sylvatici.
- Kuźnie – rezerwat przyrody nieożywionej o powierzchni. 7,22 ha, powołany został w 1995 roku i obejmuje południowo-wschodni stok Muronki z licznymi wychodniami skalnymi (800-1010 m n.p.m.). Cały teren rezerwatu porośnięty jest przez dolnoreglowy bór jodłowo-świerkowy Abieti-Piceetum, a zlokalizowane w jego obrębie wychodnie skalne porastają fitocenozy zespołu paprotki zwyczajnej i rokietu cyprysowego Hypno-Polypodietum. Na terenie rezerwatu zlokalizowane są interesujące formy skalne w postaci ambon, baszt i bloków skalnych o wysokości do 14 m tworzące niezwykłe skupisko form przyrody nieożywionej. Na uwagę zasługuje również duża ilość jaskiń z których największa – Jaskinia Chłodna – jest jaskinią szczelinową o długości 117 m i głębokości 16,5 m. Druga pod względem długości jest Jaskinia pod Balonem o długości 45 metrów. Ściany skalne są miejscem występowania rzadkiej roślinności naskalnej.
- Jaworzyna – rezerwat leśny o powierzchni 40,03 ha, istniejący od 2003 roku. Położony jest w zachodniej części Doliny Wapienicy, na północno-wschodnim zboczu Wysokiego (490-725 m n.p.m.), W rezerwacie „Jaworzyna” chroni się najlepiej zachowane na terenie Beskidu Śląskiego fitocenozy jaworzyny górskiej Lunario-Aceretum. Mniej wilgotne i bardziej nasłonecznione stoki zajmują płaty zespołu kwaśnej buczyny górskiej Luzulo-luzuloidis-Fagetum. Niewielkie powierzchnie w dolnych partiach rezerwatu zajmują fitocenozy żyznej buczyny karpackiej Dentario-glandulosae-Fagetum. Zbiorowiska nieleśne reprezentuje szuwar mozgowy i zarośla wierzbowe.
Użytki ekologiczne
Na terenie Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego i jego otuliny powołano użytki ekologiczne ”Żródliska Jasionki”, „Pióropuszniki nad Wisłą”, „Dolina dopływu potoku Jaszowiec” oraz „Góra Tuł” z których na szczególną uwagę zasługują:
- Uroczysko Jasionka – użytek utworzony w 2003 r. na zachodnim zboczu pomiędzy szczytami Błatniej i Przykrej. Użytek obejmuje fragment obszaru źródliskowego potoku Jasionka wraz ze stanowiskami rzadkich i objętych ochroną gatunków roślin charakterystycznych dla obszarów źródliskowych. Pojawiający się na niewielkim wypłaszczeniu terenu wypływ źródła jest wyraźny, o dość dużym natężeniu i tworzy poniżej niewielkie oczko wodne wraz nawilgoceniem otaczającego terenu.
- Góra Tuł - użytek utworzony w 2007 r. obejmuje cenny pod względem przyrodniczym obszar m.in. łąki mietlicowo-mieczykowej (Gladiolo-Agrostietum) oraz zbiorowiska o charakterze leśnym i zaroślowym, z udziałem wielu gatunków z rodziny storczykowatych, między innymi: storczyk blady, kukułka plamista, buławnik wielkokwiatowy, gółka długoostrogowa, listera jajowata, podkolan biały oraz wielu innych rzadkich i objętych ochroną gatunków roślin.
Stanowiska dokumentacyjne
Z pośród 5 utworzonych stanowisk dokumentacyjnych („Jasieniowa”, „Kamieniołom Skalica”, „Kamieniołom Czantoria”, „Jaskinia Miecharska”, „Jaskinia Wiślańska”) na szczególną uwagę zasługuje stanowisko „Jasieniowa” i „Jaskinia Miecharska”.
Szczególnym celem ochrony utworzonego w 2009 r. stanowiska „Jasieniowa” jest zachowanie ze względów przyrodniczych, naukowych, dydaktycznych i krajobrazowych unikatowych odsłonięć fliszu karpackiego, w tym wapieni cieszyńskich, a także stanowisk rzadkich gatunków roślin i zwierząt.
Stanowisko Jaskinia Miecharska utworzone zostało w 2010 r. Jaskinia jest drugą co do wielkości jaskinią polskiego fliszu karpackiego, a także drugą co do wielkości jaskinią całych Beskidów. Długość korytarzy wynosi 1838 m. Charakteryzuje się wielkimi, jak na warunki fliszu karpackiego, salami i obszernymi korytarzami. Przez jedną z sal – co jest rzadkim zjawiskiem w jaskiniach beskidzkich – przepływa podziemny potok. W jaskini znaleziono zimujące nietoperze należące do 6 gatunków oraz endemicznego kiełża – studniczka tatrzańskiego.
Pomniki przyrody
Na obszarze Parku znajdują się też liczne pomniki przyrody nieożywionej, m.in. imponujące wielkością i kształtem formy skałki tj. Skała na Kobylej, Malinowska Skała, Dorkowa Skała, Skały grzybowe na Kyrkawicy, Skały grzybowe na Równem. Pomnikami przyrody nieożywionej są również Jaskinia Chłodna, Jaskinia Lodowa, Jaskinia Malinowska, Jaskinia na Stołowie, Jaskinia Pajęcza, Jaskinia pod Balkonem, Jaskinia Salmopolska, Jaskinia Trzy Kopce, Jaskinia u Jakubca, Jaskinia w Jaworzynie.
Licznie występujące drzewa pomnikowe spotkać możemy zarówno na obszarze górskich lasów jak i w miejscowościach podgórskich tj. Wisła, Ustroń, Brenna.
Natura 2000
Znaczna część parku została objęta ochroną w ramach Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 jako specjalny obszar ochrony siedlisk – SOO. Celem N2000 jest zachowanie określonych typów siedlisk przyrodniczych oraz gatunków, które uważa się za cenne i zagrożone w skali całej Europy. Drugim jej celem jest ochrona różnorodności biologicznej.
Ochroną w ramach sieci N2000 (Kod obszaru: PLH240005 | Rodzaj ochrony: Dyrektywa siedliskowa) objęto m.in. rejon Wielkiej i Małej Czantorii, Pasmo Skrzycznego i Baraniej Góry wraz z obszarem źródliskowym Wisły czy też rejon Błatniej, Klimczoka i Szyndzielni, okolice Równicy oraz Kiczery.
Walory kulturowe
Średniowieczne ślady osadnictwa na terenie Beskidu Śląskiego sięgają XIV w. Pierwsze wioski na tym terenie powstawały wzdłuż rzeki Olzy już w XIII i XIV wieku. Obszar Beskidu Śląskiego od czasu ukształtowania się średniowiecznych granic księstw śląskich, aż do 1918 r. nieustannie stanowił cześć ziem Księstwa Cieszyńskiego, a następnie Śląska Cieszyńskiego pod władaniem Habsburgów. Ziemia ta przez kilka stuleci miała trwałe granice niezależnie od zmiany panujących i zmiany przynależności państwowej. Biegła ona przez Przełęcz Koniakowską i dalej na północ ku Klimczokowi i rzece Białej. Granica ta w sensie kulturowym wyznacza granicę zamieszkiwania grup etnograficznych – górali śląskich i górali żywieckich. Obie te grupy różnią się pomiędzy sobą przede wszystkim gwarą a także strojem, tradycyjnymi obrzędami i zwyczajami, folklorem oraz budownictwem ludowym. Centrum kulturowym górali śląskich do roku 1918 był Jabłonków, a w drugiej kolejności bardziej odległy Cieszyn. Jednak w ostatnim półwieczu do roli ich kulturowej stolicy wyrosła Wisła.
Na obszarze tym znaczna część ludności należy do kościoła ewangelicko-augsburskiego (od czasów ostatnich piastowskich książąt cieszyńskich, którzy przeszli na protestantyzm). Konsekwencją tego odmiennego składu ludności pod względem religijnym jest występowanie w wielu miejscowościach Beskidu Śląskiego dwóch świątyń (katolickiej i ewangelickiej), znacznie skromniejszy zasób małej architektury sakralnej, czyli kapliczek, krzyży przydrożnych i ich odmienne rozwiązania plastyczne, a także skromniejszy rozwój w sztuce ludowej. Elewacje chałup z terenu Beskidu Śląskiego cechował bogaty wystrój z wyciętym ornamentem w partiach szczytów dachów i okien oraz z kołkowatymi odrzwiami, zaś we wnętrzach bogato zdobione były m.in. belkowate stropy. Charakterystyczną formą krajobrazu we wsiach regionu stał się również szałas (sałasz), wykorzystywany przez pasterzy prowadzących wypas na tutejszych halach i polanach.
Wszystkie wymienione powyżej elementy wpływają na utrzymanie się wyraźnej świadomości przynależności do własnej grupy etnograficznej, pomimo pewnych wątków wspólnych z sąsiadującymi góralami żywieckimi. Wątki te są pochodną zarówno bliskiego sąsiedztwa, naturalnego zapożyczenia kulturowego, jak i wspólnych korzeni mających swój początek w wołoskich przodkach.
Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego został utworzony na mocy Rozporządzenia Wojewody Bielskiego nr 10/98 z dnia 16 czerwca 1998 r. w celu zachowania i upowszechniania wartości krajobrazowych, kulturowych i przyrodniczych z całym bogactwem flory i fauny w warunkach zrównoważonego rozwoju i racjonalnego gospodarowania. Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego obejmuje głównie tereny leśne Beskidu Śląskiego. Powierzchnia parku wynosi 386,20 km2. Wokół Parku utworzono strefę ochronną o powierzchni 222,85 km2.
Położenie
Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego położony jest w południowej części województwa ��ląskiego na obszarze gmin: Bielsko-Biała, Brenna, Buczkowice, Goleszów, Istebna, Jaworze, Lipowa, Milówka, Radziechowy-Wieprz, Szczyrk, Ustroń, Węgierska Górka, Wilkowice i Wisła. Na południu w pobliżu przejścia granicznego w Jasnowicach jego granica dochodzi do górnego odcinka rzeki Olzy, na północy do linii Górki Wielkie - Bielsko-Biała (Mikuszowice Śląskie), na zachodzie do zboczy góry Ostry oraz do miejscowości Węgierska Górka na wschodzie.
Beskid Śląski jest najbardziej na zachód wysuniętą częścią Beskidów Zachodnich. Wyodrębniono w nim dwa południkowe pasma górskie: Czantorii (995 m n.p.m.),stanowiące zachodnie, mniejsze ramię Beskidu Śląskiego oraz wyższe i bardziej rozczłonkowane pasmo Baraniej Góry (1220 m n.p.m.), z dominującym nad Kotliną Żywiecką i najwyższym Skrzycznem (1257 m n.p.m.). Pasmo Czantorii stanowi zachodnie, mniejsze ramię Beskidu Śląskiego. Biegnie od Karolówki (931 m n.p.m.), przez przełęcz Kubalonka (761 m n.p.m.), Stożek Wielki (978 m n.p.m.), Czantorię Wielką (995 m n.p.m.) do Jasieniowej (520 m n.p.m.). Najwyższe szczyty górskie stanowią interesujące miejsca widokowe na sąsiednie pasma górskie, a także dolinę Olzy oraz Pogórze, aż do zbiornika Goczałkowickiego.
Pasmo Baraniej Góry (na wschód od pasma Czantorii) stanowi większą odnogę Beskidu Śląskiego. Od wschodu ograniczają je Kotlina Żywiecka i Brama Wilkowicka. Główny grzbiet ciągnie się z południa na północ poprzez Baranią Górę (1220 m n.p.m.) i Malinowską Skałę (1152 m n.p.m.). W tym miejscu łączy się on z masywem najwyższego szczytu Beskidu Śląskiego – Skrzycznego (1257 m n.p.m.), górującego nad Kotliną Żywiecką. Główne pasmo schodzi w kierunku Przełęczy Salmopolskiej (Białego Krzyża), gdzie biegnie droga łącząca sąsiednie miasta Wisłę i Szczyrk. Od przełęczy przez Kotarz (964 m n.p.m.) i obniżenie Przełęczy Karkoszczonka dochodzi do grupy Klimczoka (1117 m n.p.m.). Jest to równoleżnikowo ułożone pasmo łączące Magurę (1109 m n.p.m.) przez Klimczok z Błatnią (917 m n.p.m.). Szczyt Klimczoka jest punktem łączącym od północy grzbiet Szyndzielni (1028 m n.p.m.) i Koziej Góry (683 m n.p.m.). Z wieży widokowej na szczycie Baraniej Góry widoczny jest Beskid Mały i Beskid Żywiecki, Tatry, Mała Fatra, a przy wyjątkowo sprzyjających warunkach pogodowych wschodnie partie Sudetów.
Budowa geologiczna i rzeźba terenu
OBudowa geologiczna Beskidu Śląskiego jest bszar Parku charakterydzuje sięo urozmaiconą budową geologicznąa. Pochodzi z okresu kredy, kiedy to podczas ruchów górotwórczych osady fliszowe z okresu kredy zostały oderwane od starszego podłoża, pofałdowane i ponasuwane na siebie tworząc tzw. płaszczowiny. Płaszczowiny wznoszą się w kierunku północnego-wschodu, a czoła poszczególnych nasunięć tworzą progi odsłaniające na swym przedpolu stacirsze pwarstwy. Płaszczowina podśląska jest położona najniżej (bezpośrednio na skałach karbońskich i macedońskich). Najważniejszą jednostką strukturalną stanowi płaszczorzwina ślącąska (zrąb górotworu Beskidu Śląskiego). W jestj płaszczowina śląska. Na tebrenębie pmożnarku występuje różnajwi��k warstwy ciesze skupisko jayńskie (zbudowane z ��upków i w Beskidachpieni) oraz rówyżej położnego rodzaju form skalnych: baszt, ambon i murów o wysokościach przekraczających niejednokrotnie kilkanaście metrów. Skupiskatwy tagodulskie c(zębudowane główne z drobnoziarnistych piaskowców godulskich). Nad warstwami godulskimi leżą warstwy istebniańskie, które są zbudowane tz grudboziarno doistępnych miejscach, między innymi na Kościelcu, Wytrzyszczonie, pod Halą Jiaskową, czy też ów rejonie Magurki Radzlepieńchoówskiej.
Na obszarze Beskidu Śląskiego, w porównaniu do pozostałych pasm Beskidów w Polsce, występuje zdecydowanie więcej różnego rodzaju form skalnych: baszt, ambon i murów skalnych o wysokościach przekraczających niejednokrotnie kilkanaście metrów. Skupiska takie ukryte w lasach na stromych i trudnodostępnych stokach można spotkać między innymi na Kościelcu, Wytrzyszczonie, pod Halą Jaskową na zboczach Skrzycznego czy też w rejonie Magurki Radziechowskiej i w otoczeniu Doliny Zimnika. Na szczególną uwagę zasługuje mur skalny o długości 1 kilometra znajdujący się na grzbiecie Małego Żaru.
Spośród wielu zinwentaryzowanych obiektów za pomniki przyrody uznano kilkanaście jaskiń. Najciekawsze z nich to: Jaskinia w Trzech Kopcach z labiryntem korytarzy o łącznej długości 1257 m tworząca kilka poziomów (różnicę wysokości pomiędzy najwyższym, a najniższym punktem wynosi 28 m) i zarazem jedna z najdłuższych niekrasowych jaskiń w Polsce, Jaskinia Malinowska o długości 249.5 m i głębokości 23,2 m przeznaczona do zwiedzania przez turystów, Jaskinia Lodowa w Szczyrku (z lodem naciekowym pokrywającym ściany i lodem podłogowym utrzymującym się czasem do lipca Za powstawanie jaskiń w masywach fliszowych, mających wpływ na rozwój stoków i wierzchowin, odpowiadają powierzchniowe ruchy masowe skał. Do powstawania jaskiń przyczyniają się procesy takie jak np. osuwanie czy osiadanie. Istnieją tu również jaskinie, które mogły powstać w wyniku np. ługowania i spłukiwania. Z charakterem ruchów masowych, a także z rodzajem skały budującej dany masyw ściśle związany jest charakter obiektu jaskiniowego. Ze względu na budowę jaskiń w skałach fliszowych, a także na specyficzne cechy środowiska jaskiniowego (wiszące skały, duża możliwość zawału, duża wilgotność powietrza, mrok, często labiryntowy układ korytarzy), zwiedzanie ich przez amatorów może być niebezpieczne.
Wody
Obszar Parku to rezerwuar dużej ilości wody o dobrych właściwościach fizyko-chemicznych – stąd też obecność zbiorników zaporowych w Wiśle Czarnem oraz w Bielsku-Białej Wapienicy, pełniących nie tylko rolę zbiorników retencyjnych, ale będących także źródłem wody pitnej. Na stokach Baraniej Góry – jednego z najwyższych szczytów Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego znajdują się źródliska największej rzeki Polski – Wisły. W bagnistym gruncie górskiego stoku tworzą się drobne wykapy, które dają początek niewielkim strumyczkom, które łączą się i na północno – zachodnich stokach płyną Białą i Czarną Wisełką. Spadek Białej i Czarnej Wisełki wynosi średnio 65 m na jeden kilometr długości. Wykapy źródliskowe Czarnej Wisełki znajdują się na wysokości 1107 m n.p.m., a więczyli położone są wyżej niż Białej Wisełki (1080 m n.p.m.). Przepływ Czarnej Wisełki jest dłuższy, sprzez co tąden potok uznany zostwa��a się za główny, źródliskowy potok Wisły. Biała i Czarna Wisełka łącząc się, tworzą Małą Wisłę. W miejscu ich połączenia wybudowano zbiornik zaporowy Wisła Czarne. Wisła odwadnia zachodnią i południową część Parku, płynąc w kierunku północnym z niewielkim odchyleniem w kierunku zachodnim.
Na szczególną uwagę zasługuje odcinek Białej Wisełki zwany Kaskadami Rodła. W korycie potoku obserwować możemy serię 25 progów wodospadowych, które tworzą niezwykle malowniczy widok. Wodospady osiągają od 0,5 m do 5 m wysokości, natomiast pod progami wodospadowymi często występują kotły eworsyjne. W wielu miejscach wysokie i strome brzegi potoku odsłaniają przekroje fliszu karpackiego, będąc znakomitym miejscem do obserwacji budowy geologicznej tego terenu.
Beskid Śląski jest rezerwuarem dużej ilości wody o dobrych właściwościach fizyko - chemicznych – stąd też obecność zbiorników zaporowych w Wiśle Czarnem oraz w Bielsku – Białej Wapienicy, pełniących nie tylko rolę zbiorników retencyjnych, ale będących przede wszystkim źródłem wody pitnej. Występujące w skałach fliszowych oraz pokrywie zwietrzelinowej wody podziemne o dużym stopniu mineralizacji są bogactwem jeszcze w pełni nie wykorzystanym.
Szata roślinna
Charakterystyczną cechą flory lasów Beskidu Śląskiego jest obecność roślin docierających z południa przez Bramę Morawską oraz roślin charakterystycznych dla Sudetów.
Pierwotnie prawie całą powierzchnię ParBeskidu Śląskiego zajmowały lasy. Dominowały drzewostany bukowo-jodłowo-świerkowe, przy czym udział świerka wzrastał wraz z wysokością nad poziomem morza. Wraz z rozwojem osadnictwa znaczna część powierzchni leśnej zajęta została pod uprawy polowe. Całkowita powierzchnia leśna Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego (bez otuliny) wynosi 337,71 km2 tj. ok. 87,4% powierzchni ogólnej. Pierwotnie lasy zajmowały prawie całą powierzchnię Beskidu Śląskiego. Obecnie piętro pogórza (do wys. ok. 500 m n.p.m.) zajmują pola rolne i łąki oraz tereny zurbanizowane, a pozostały niewielki fragment stanowią łęgi i grądy. Dla pięetra regla dolnego, (między 500-1000 m n.p.m.) charakterystycznym typem roślinności są buczyny z domieszką świerka, jodły i jaworu. Obecnie jednak dna omawianuym terenie przeważają świerczyny wtórnego pochodzenia. Partie szczytowe o powyżiejrzchni 1000 m n.p.m. to regiel górny z dominującym tu wysokogórskim borem świerkowym. W nadleśnictwach Ustroń i Wisła występuje świerk istebniański – ekotyp cechujący się najlepszymi w Europie parametrami odpornościowymi i wzrostowymi. Oprócz lasów na uwagę zasługują również liczne zbiorowiska nieleśne: łąki, pastwiska, ziołorośla, murawy bliźniczkowe i inne. Dla polan charakterystyczne są skupienia borówki czernicy oraz murawy z bliźniczką psią trawką rosnącą w gęstych kępach.
Typowym zbiorowiskiem roślinnym łąk górskich jest zespół mietlicy pospolitej i mieczyka dachówkowatego, jednak ten ostatni jest obecnie rzadko spotykany. Innymi zbiorowiskami Beskidu Śląskiego są zespoły rdestu wężownika i ostrożenia warzywnego, kwitnącego purpurowo ostrożenia łąkowego czy zbiorowiska okazałej trawy – śmiałka darniowego, bądź zajmującego niewielkie, podmokłe powierzchnie – situ rozpierzchłego. Inne kośne łąki to – łąki konietlicowe, bądź łąki rajgrasowe.
Do zbiorowisk rozwijających się na glebach mokrych, częściowo zabagnionych na omawianym terenie zalicza się zespół roślinności z dominacją sitowia leśnego, czy wiązówki błotnej i bodziszka błotnego. Zakwitające tu wiosną na białawo lub różowo zbiorowiska roślinne, ze względu na dominacje okazałych lepiężników nazywane są łopuszynami. W miejscach wilgotnych, wzdłuż potoków, wykształcają się ziołorośla z charakterystycznymi okazałymi gatunkami roślin takich jak: miłosna górska, modrzyk górski, omieg górski, czy tojad mocny. Na niewielkich powierzchniach występują młaki czy moczary źródliskowe. Natomiast w miejscach intensywnie wydeptywanych, np. przed schroniskami górskimi, wzdłuż szlaków, czy ścieżek leśnych wykształcają się pospolite zbiorowiska o charakterze dywanowym, tzw. spodzichy, gdzie występują: wiechlina roczna, babka zwyczajna, koniczyna biała, życica pospolita, jaskier rozłogowy czy tasznik pospolity. Spotykane jest też zbiorowisko z licznym udziałem, okazałej lub biało kwitnącej – naparstnicy purpurowej.
Wybrane rzadkie gatunki roślin: okrzyn jeleni, stroczyk purpurowy, kukułka Fuchsa, mieczyk dachówkowaty, cieszynianka wiosenna, tocja karpacka, nasięźrzał pospolity, storczyk męski, storczyk blady, obuwik pospolity, kruszczyk błotny, goryczka krzyżowa, zimowit jesienny.
Świat zwierząt
Rozległe i zwarte kompleksy leśne, Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego będące pozostałością Puszczy Karpackiej, są miejscem obecności rzadkich, jak również pospolitych gatunków zwierząt. Lista ssaków obejmuje łącznie ok. 35 gatunków, m.in. Występują tutaj ssaki kopytne, takie jak: jeleń, sarna, dzik, czy drapieżniki – wilk, ryś, lis i sporzadyczniej niedźwiedź. W jaskiniach odnotowano wiele gatunków zimujących nietoperzy, np. gacka wielkoucha, nocka dużego, podkowca małego. Z ssaków owadożernych stwierdzono występowanie bardzo pożytecznych ryjówek: aksamitnej, malutkiej i górskiej. Faunę ptaków reprezentują: głuszec, jarząbek, siwerniak, drozd obrożny, dzięcioł trójpalczasty i orzechówka. Gatunki puszczańskie to reprezentowane przez kuraki – głuszec i jarząbek, a także duże ptaki drapieżne. Nad potokami zaobserwować można pliszkę górską, pluszcza, zimorodka, czy sieweczkę rzeczną. Na terenie parku gady reprezentowane są przez jaszczurki: zwinkę i żyworódkę, beznogiego padalca, jadowitą żmiję zygzakowatą oraz zaskrońca. Stwierdzono występowanie 13 gatunków płazów, w tym: 4 gatunków traszek, 2 gatunków kumaków, salamandry plamistej, rzekotki drzewnej, 2 gatunków ropuch i 3 gatunków żab.
Na terenie Parku gady reprezentowane są przez jaszczurki: zwinkę, żyworódkę i beznogiego padalca; jadowitą żmiję zygzakowatą oraz zaskrońca. W Beskidzie Śląskim odnotowano także stanowisko jaszczurki zielonej. Na terenie Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego stwierdzono występowanie 13 gatunków płazów, w tym: 4 gatunków traszek, 2 gatunków kumaków, salamandry plamistej, rzekotki drzewnej, 2 gatunków ropuch i 3 gatunków żab.
Badania ryb w Beskidzie Śląskim wykazały występowanie 12 gatunków tej grupy kręgowców z najpospolitszym pstrągiem potokowym na czele. Bardzo licznie reprezentowana w Parku Krajobrazowym Beskidu Śląskiego fauna bezkręgowców nie została jeszcze szczegółowo zbadana. Ciekawostką są natomiast 2 rzadkie gatunki motyli: niepylak apollo i niepylak mnemozyna oraz przedstawiciel chrząszczy – nadobnica alpejska.
Formy ochrony przyrody
Frong>Rezerwagmenty przyrody
Obszary Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego i jego otuliny o charakterze naturalnym lub nieznacznie przekształcone przez człowieka, zostały objętuznane ochroną jako 8 rezerwatów przyrody: „Zadni Gaj”, „Barania Góra”, „Czantoria”, „Wisła”, „Stok Szyndzielni”, „Dolina Łańskiego Potoku”, „Kuźnie” i „Jaworzyna”. Cenne okazy drzew objęto ochroną pomnikową, liczne są również pomniki przyrody nieożywionej, chroniące formy skalne (m.in. skały „Na Kobylej”, skały grzybowe, „Dorkowa Skała”) oraz jaskinie (m.in. Jaskinia w Stołowie, Jaskinia Salmopolska, Jaskinia w Trzech Kopcach). Ponadto utworzono użytki ekologiczne „Uroczysko Jasionka” i „Góra Tuł”, stanowiska dokumentacyjne „Jasieniowa”, „Kamieniołom Skalica”, „Jaskinia Wiślańska” i „Jaskinia Miecharska” oraz zespoły przyrodniczo-krajobrazowe, m.iny. „DolinZajmują Wapieonicy”,e „Cygańsoki Las”. Obs1 % całkowitej powierzarchni Parku w znacznej części chroniony jest również w ramach europejskiej sieci Natura 2000 (PLH 240005).
- Zadni Gaj – rezerwat leśny powołany w 1957 roku dla ochrony cisa pospolitego Taxus baccata o powierzchni 6,39 ha, obejmuje wierzchowinę wzgórza (500-519 m n.p.m.) w okolicy Goleszowa. Panującym zespołem roślinnym na terenie rezerwatu jest zdegradowana poprzez nasadzenie świerka żyzna buczyna karpacka Dentario glandulosae-Fagetum. Największą atrakcją florystyczną rezerwatu jest występujący w warstwie drzew cis pospolity Taxus baccata. Ogółem doliczono się 41cisów, z tej liczby 16 rośnie wewnątrz lasu, a 25 na jego obrzeżach. Najstarsze w wieku powyżej 200 lat osiągają wysokość 9-13 m i 32 cm średnicy w pierśnicy. Cis na terenie rezerwatu bardzo dobrze się odnawia. Ze względu na niszczenie młodych cisów przez sarny i jelenie część rezerwatu została ogrodzona.
- Barania Góra – rezerwat leśny o powierzchni 379,85 ha, powstały w 1953 roku. Położony jest w szczytowych partiach Baraniej Góry (840-1220 m n.p.m.) z charakterystycznym piętrowym układem roślinności. Celem ochrony jest tutaj górski las mieszany, przechodzący w bór wysokogórski porastający tereny źródliskowe Białej i Czarnej Wisełki. Na terenie rezerwatu występują fitocenozy 4 zespołów leśnych. Największe powierzchnie zajmują płaty dolnoreglowego boru jodłowo świerkowego Abieti-Piceetum. Partie grzbietowe oraz górną część stromych zboczy zajmuje zachodniokarpacka świerczyna górnoreglowa Plagiothecio-Piceetum. W niższych partiach rezerwatu występuje kwaśna buczyna górska Luzulo luzuloidis-Fagetum, w kompleksie z niewielkimi płatami żyznej buczyny karpackiej Dentario glandulosae-Fagetum. Na szczególną uwagę zasługują też zbiorowiska mszarów śródleśnych na obszarze źródliskowym Czarnej Wisełki, które zajmują stosunkowo dużą powierzchnię (około 5.4 ha), przez co są unikalne w skali Beskidów. Bardzo ważnym elementem chronionym w rezerwacie są źródliska Wisły. Dają one początek królowej Polskich rzek – Wiśle.
- Czantoria – rezerwat leśny o powierzchni 97,71 ha, utworzony w 1996 roku na północnym stoku Wielkiej Czantorii, w którym ochronie podlegają dolnoreglowe zbiorowiska leśne z udziałem drzewostanów bukowych, jaworowych i jesionowych. Górne partie stoku oraz grzbiety między potokami porasta płat kwaśnej buczyny górskiej Luzulo luzuliodis-Fagetum. Niżej, na stromych stokach panują fitocenozy żyznej buczyny karpackiej Dentario glandulosae-Fagetum. Zbocza głębokiego jaru, którego dnem płynie Suchy Potok porasta jaworzyna karpacka Sorbo-Aceretum carpaticum. W wielu miejscach spotkać można dobrze zachowane naturalne starodrzewia bukowe i świerkowo-bukowe o charakterze puszczańskim.
- Wisła – rezerwat faunistyczny o powierzchni 17,61 ha utworzony w 1959 r. i obejmujący źródłowy odcinek rzeki Wisły. Został utworzony w 1959 r. dla ochrony naturalnego siedliska pstrąga potokowego. Rezerwat posiada dużą wartość dla przyrody nieożywionej oraz dla ochrony szaty roślinnej. Widoczne są tu klasyczne przykłady form erozji w skalnych korytach potoków Wisełek – progi z wodospadami, rynny, płyty ześlizgowe i kotły eworsyjne rozwinięte w różnych stadiach, uzależnione od litologii oraz przebiegu warstw. W rezerwacie spotykamy ciągłe odsłonięcia utworów serii śląskiej: w dolinie Białej Wisełki pełny profil przejścia warstw godulskich z charakterystycznymi ławicami zlepieńców. Odcinkom rzeki uznanym za rezerwat towarzyszą zbiorowiska roślinne charakterystyczne dla regla dolnego: dolnoreglowy bór jodłowo-świerkowy, buczyna karpacka i las jodłowy. Wzdłuż potoków, zwłaszcza w dolnej części na obrzeżach występuje olszyna karpacka.
- Stok Szyndzielni – rezerwat leśny o powierzchni 54,96 ha, utworzony 1953 roku. Położony jest na stokach północnych i północno-zachodnich Trzech Kopców (650-1040 m n.p.m.). Celem ochrony jest tutaj zachowanie lasu bukowego z domieszka jaworu, jodły i świerka, położonym na terenie górskim na pograniczu regla dolnego i górnego. Na stosunkowo niedużej powierzchni występuje znaczne zróżnicowanie wysokości (około 400 m), w związku z czym obserwuje się dużą różnorodność siedlisk i roślinności. Przygrzbietowe części rezerwatu mało nachylone lub prawie płaskie zajmuje dolnoreglowy bór jodłowo-świerkowy Abieti-Piceetum. Północną, górną część stoku porasta niewielki płat świerczyny górnoreglowej Plagiothecio-Piceetum. Poniżej rozwijają się fitocenozy kwaśnej buczyny górskiej Luzulo luzuloidis-Fagetum. Dolne partie rezerwatu porasta płat żyznej buczyny karpackiej Dentario glandulosae-Fagetum. Strome, pokryte rumoszem skalnym stoki opadające w kierunku potoku zajmuje jaworzyna górska z miesiącznicą trwałą Lunario-Aceretum.
- Dolina Łańskiego Potoku – rezerwat leśny o powierzchni 47,07 ha, utworzony w 1998 roku i położony u północnych podnóży Beskidu Śląskiego. Ochronie podlegają w nim głównie leśne zbiorowiska łęgowe: nadrzeczna olszyna górska Alnetum incanae, podgórski łęg jesionowy Carici remotae-Alnetum oraz ols torfowcowy Sphagno squarrosi-Alnetum. W fitocenozach tych zbiorowisk leśnych licznie występuje podlegająca prawnej ciemiężyca zielona Veratrum lobelianum. Ponadto w rezerwacie fragmentarycznie wykształciły się płaty grądu subkontynentalnego Tilio cordatae-Carpinetum betuli oraz żyznej buczyny karpackiej Dentario glandulosae-Fagetum. Poza zbiorowiskami leśnymi, w granicach rezerwatu znalazły się też fitocenozy o charakterze nieleśnym, z których największą powierzchnię zajmuje łąka ostrożeniowa Angelico-Cirsietum oleracei. Na obrzeżu polany, w miejscu rozlewiska jednego z dopływów Łańskiego Potoku wykształcił się silnie zabagniony i ubogi florystycznie płat zespołu sitowia leśnego Scirpetum sylvatici.
- Kuźnie – rezerwat przyrody nieożywionej o powierzchni. 7,22 ha, powołany został w 1995 roku i obejmuje południowo-wschodni stok Muronki z licznymi wychodniami skalnymi (800-1010 m n.p.m.). Cały teren rezerwatu porośnięty jest przez dolnoreglowy bór jodłowo-świerkowy Abieti-Piceetum, a zlokalizowane w jego obrębie wychodnie skalne porastają fitocenozy zespołu paprotki zwyczajnej i rokietu cyprysowego Hypno-Polypodietum. Na terenie rezerwatu zlokalizowane są interesujące formy skalne w postaci ambon, baszt i bloków skalnych o wysokości do 14 m tworzące niezwykłe skupisko form przyrody nieożywionej. Na uwagę zasługuje również duża ilość jaskiń z których największa – Jaskinia Chłodna – jest jaskinią szczelinową o długości 117 m i głębokości 16,5 m. Druga pod względem długości jest Jaskinia pod Balonem o długości 45 metrów. Ściany skalne są miejscem występowania rzadkiej roślinności naskalnej.
- Jaworzyna – rezerwat leśny o powierzchni 40,03 ha, istniejący od 2003 roku. Położony jest w zachodniej części Doliny Wapienicy, na północno-wschodnim zboczu Wysokiego (490-725 m n.p.m.), W rezerwacie „Jaworzyna” chroni się najlepiej zachowane na terenie Beskidu Śląskiego fitocenozy jaworzyny górskiej Lunario-Aceretum. Mniej wilgotne i bardziej nasłonecznione stoki zajmują płaty zespołu kwaśnej buczyny górskiej Luzulo-luzuloidis-Fagetum. Niewielkie powierzchnie w dolnych partiach rezerwatu zajmują fitocenozy żyznej buczyny karpackiej Dentario-glandulosae-Fagetum. Zbiorowiska nieleśne reprezentuje szuwar mozgowy i zarośla wierzbowe.
Użytki ekologiczne
Na terenie Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego i jego otuliny powołano użytki ekologiczne ”Żródliska Jasionki”, „Pióropuszniki nad Wisłą”, „Dolina dopływu potoku Jaszowiec” oraz „Góra Tuł” z których na szczególną uwagę zasługują:
- Uroczysko Jasionka – użytek utworzony w 2003 r. na zachodnim zboczu pomiędzy szczytami Błatniej i Przykrej. Użytek obejmuje fragment obszaru źródliskowego potoku Jasionka wraz ze stanowiskami rzadkich i objętych ochroną gatunków roślin charakterystycznych dla obszarów źródliskowych. Pojawiający się na niewielkim wypłaszczeniu terenu wypływ źródła jest wyraźny, o dość dużym natężeniu i tworzy poniżej niewielkie oczko wodne wraz nawilgoceniem otaczającego terenu.
- Góra Tuł - użytek utworzony w 2007 r. obejmuje cenny pod względem przyrodniczym obszar m.in. łąki mietlicowo-mieczykowej (Gladiolo-Agrostietum) oraz zbiorowiska o charakterze leśnym i zaroślowym, z udziałem wielu gatunków z rodziny storczykowatych, między innymi: storczyk blady, kukułka plamista, buławnik wielkokwiatowy, gółka długoostrogowa, listera jajowata, podkolan biały oraz wielu innych rzadkich i objętych ochroną gatunków roślin.
Stanowiska dokumentacyjne
Z pośród 5 utworzonych stanowisk dokumentacyjnych („Jasieniowa”, „Kamieniołom Skalica”, „Kamieniołom Czantoria”, „Jaskinia Miecharska”, „Jaskinia Wiślańska”) na szczególną uwagę zasługuje stanowisko „Jasieniowa” i „Jaskinia Miecharska”.
Szczególnym celem ochrony utworzonego w 2009 r. stanowiska „Jasieniowa” jest zachowanie ze względów przyrodniczych, naukowych, dydaktycznych i krajobrazowych unikatowych odsłonięć fliszu karpackiego, w tym wapieni cieszyńskich, a także stanowisk rzadkich gatunków roślin i zwierząt.
Stanowisko Jaskinia Miecharska utworzone zostało w 2010 r. Jaskinia jest drugą co do wielkości jaskinią polskiego fliszu karpackiego, a także drugą co do wielkości jaskinią całych Beskidów. Długość korytarzy wynosi 1838 m. Charakteryzuje się wielkimi, jak na warunki fliszu karpackiego, salami i obszernymi korytarzami. Przez jedną z sal – co jest rzadkim zjawiskiem w jaskiniach beskidzkich – przepływa podziemny potok. W jaskini znaleziono zimujące nietoperze należące do 6 gatunków oraz endemicznego kiełża – studniczka tatrzańskiego.
Pomniki przyrody
Na obszarze Parku znajdują się też liczne pomniki przyrody nieożywionej, m.in. imponujące wielkością i kształtem formy skałki tj. Skała na Kobylej, Malinowska Skała, Dorkowa Skała, Skały grzybowe na Kyrkawicy, Skały grzybowe na Równem. Pomnikami przyrody nieożywionej są również Jaskinia Chłodna, Jaskinia Lodowa, Jaskinia Malinowska, Jaskinia na Stołowie, Jaskinia Pajęcza, Jaskinia pod Balkonem, Jaskinia Salmopolska, Jaskinia Trzy Kopce, Jaskinia u Jakubca, Jaskinia w Jaworzynie.
Licznie występujące drzewa pomnikowe spotkać możemy zarówno na obszarze górskich lasów jak i w miejscowościach podgórskich tj. Wisła, Ustroń, Brenna.
Natura 2000
Znaczna część parku została objęta ochroną w ramach Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 jako specjalny obszar ochrony siedlisk – SOO. Celem N2000 jest zachowanie określonych typów siedlisk przyrodniczych oraz gatunków, które uważa się za cenne i zagrożone w skali całej Europy. Drugim jej celem jest ochrona różnorodności biologicznej.
Ochroną w ramach sieci N2000 (Kod obszaru: PLH240005 | Rodzaj ochrony: Dyrektywa siedliskowa) objęto m.in. rejon Wielkiej i Małej Czantorii, Pasmo Skrzycznego i Baraniej Góry wraz z obszarem źródliskowym Wisły czy też rejon Błatniej, Klimczoka i Szyndzielni, okolice Równicy oraz Kiczery.
Walory kulturowe
Średniowieczne ślady osadnictwa na terenie ParBeskidu Śląskiego sięgają XIV w. Pierwsze wioski na tym terenie powstawały wzdłuż rzeki Olzy już w XIII i XIV wieku. Obszar Beskidu Śląskiego od czasu ukształtowania się średniowiecznych granic księstw śląskich, aż do 1918 r. nieustannie stanowił cześć ziem Księstwa Cieszyńskiego, a następnie Śląska Cieszyńskiego pod władaniem Habsburgów. Ziemia ta przez kilka stuleci miała trwałe granice (niezależnie od zmiany panujących i zmiany przynależności państwowej). WBiegła ona przez Przełęcz Koniakowską i dalej na północ ku Klimczokowi i rzece Białej. Granica ta w sensie kulturowym bwyłzna tocza granicaę zamieszkiwania grup etnograficznych – górali śląskich i górali żywieckich,. którObie te grupy różnią się pomiędzy sobą przede wszystkim.in. gwarą, a także strojem, tradycyjnymi obrzędami i zwyczajami, folklorem oraz budownictwem ludowym. Centrum kulturowym górali śląskich do roku 1918 był Jabłonków, a w drugiej kolejności bardziej odległy Cieszyn. Jednak w ostatnim półwieczu do roli ich kulturowej stolicy wyrosła Wisła. Charakterystyczna forma krajobrazu we wsiach to szałas (sałas), wykorzystywany przez pasterzy w trakcie wypasu na halach i polanach.
Na obszarze tym znaczna część ludności należy do kościoła ewangelicko-augsburskiego (od czasów ostatnich piastowskich książąt cieszyńskich, którzy przeszli na protestantyzm). Konsekwencją tego odmiennego składu ludności pod względem religijnym jest występowanie w wielu miejscowościach Beskidu Śląskiego dwóch świątyń (katolickiej i ewangelickiej), znacznie skromniejszy zasób małej architektury sakralnej, czyli kapliczek, krzyży przydrożnych i ich odmienne rozwiązania plastyczne, a także skromniejszy rozwój w sztuce ludowej. Elewacje chałup z terenu Beskidu Śląskiego cechował bogaty wystrój z wyciętym ornamentem w partiach szczytów dachów i okien oraz z kołkowatymi odrzwiami, zaś we wnętrzach bogato zdobione były m.in. belkowate stropy. Charakterystyczną formą krajobrazu we wsiach regionu stał się również szałas (sałasz), wykorzystywany przez pasterzy prowadzących wypas na tutejszych halach i polanach.
Wszystkie wymienione powyżej elementy wpływają na utrzymanie się wyraźnej świadomości przynależności do własnej grupy etnograficznej, pomimo pewnych wątków wspólnych z sąsiadującymi góralami żywieckimi. Wątki te są pochodną zarówno bliskiego sąsiedztwa, naturalnego zapożyczenia kulturowego, jak i wspólnych korzeni mających swój początek w wołoskich przodkach.
Mapa
Kliknij na mapę, aby zobaczyć ją w powiększeniu.
2026-01-05 14:02:29
Edycja przeprowadzona przez: Katarzyna Walkowicz
Zmiany w tej wersji
Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego został utworzony został na mocy Rozporządzenia Nr 10/98 Wojewody Bielskiego nr 10/98 z dnia 16 czerwca 1998 r. w celu zachowania i upowszechniania wartości krajobrazowych, kulturowych i przyrodniczych z całym bogactwem flory i fauny w warunkach zrównoważonego rozwoju i racjonalnego gospodarowania. Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego obejmuje głównie tereny leśne Beskidu Śląskiego. Powierzchnia Pparku wynosi 386,20 km2. Wokół Parku utworzono strefę ochronną o powierzchni 222,85 km2.
Położenie
Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego położony jest w południowej części województwa śląskiego i jest najbardziej na zachód wysuniętą częścią Beskidów Zachodnich. Wyodrębniono w nim dwa południkowe pasma górskie: Czantorii (995 m n.p.m.), stanowiące zachodnie, mniejsze ramię Beskidu Śląskiego oraz wyższe i bardziej rozczłonkowane pasmo Baraniej Góry (1220 m n.p.m.), z dominującym nad Kotliną Żywiecką i najwyższym Skrzycznem (1257 m n.p.m.).
Budowa geologiczna i rzeźba terenu
Obszar Parku charakteryzuje się urozmaiconą budową geologiczną. Podczas ruchów górotwórczych osady fliszowe z okresu kredy zostały oderwane od starszego podłoża, pofałdowane i ponasuwane na siebie w postaci płaszczowin. Najważniejszą jednostką strukturalną tworzącą zrąb górotworu Beskidu Śląskiego jest płaszczowina śląska. Na terenie parku występuje największe skupisko jaskiń w Beskidach oraz różnego rodzaju form skalnych: baszt, ambon i murów o wysokościach przekraczających niejednokrotnie kilkanaście metrów. Skupiska takie często ukryte są w trudno dostępnych miejscach, między innymi na Kościelcu, Wytrzyszczonie, pod Halą Jaskową, czy też w rejonie Magurki Radziechowskiej.
Wody
Obszar Parku to rezerwuar dużej ilości wody o dobrych właściwościach fizyko-chemicznych – stąd też obecność zbiorników zaporowych w Wiśle Czarnem oraz w Bielsku-Białej Wapienicy, pełniących nie tylko rolę zbiorników retencyjnych, ale będących także źródłem wody pitnej. Na stokach Baraniej Góry znajdują się źródliska największej rzeki Polski – Wisły. Wykapy źródliskowe Czarnej Wisełki znajdują się na wysokości 1107 m n.p.m., czyli wyżej niż Białej Wisełki (1080 m n.p.m.). Przepływ Czarnej Wisełki jest dłuższy, stąd uznany został za główny, źródliskowy potok Wisły.
Szata roślinna
Pierwotnie prawie całą powierzchnię Parku zajmowały lasy. Dominowały drzewostany bukowo-jodłowoświerkowe, przy czym udział świerka wzrastał wraz z wysokością nad poziomem morza. Wraz z rozwojem osadnictwa znaczna część powierzchni leśnej zajęta została pod uprawy polowe. Piętro pogórza (do ok. 500 m n.p.m.) zajmują pola rolne i łąki oraz tereny zurbanizowane, a niewielki fragment stanowią łęgi i grądy. Dla piętra regla dolnego (500-1000 m n.p.m.) charakterystycznym typem roślinności są buczyny z domieszką świerka, jodły i jaworu. Obecnie jednak dominują świerczyny wtórnego pochodzenia. Partie szczytowe powyżej 1000 m n.p.m. to regiel górny z wysokogórskim borem świerkowym. W nadleśnictwach Ustroń i Wisła występuje świerk istebniański – ekotyp cechujący się najlepszymi w Europie parametrami odpornościowymi i wzrostowymi.
Świat zwierząt
Rozległe i zwarte kompleksy leśne, będące pozostałością Puszczy Karpackiej, są miejscem obecności rzadkich, jak również pospolitych gatunków zwierząt. Lista ssaków obejmuje łącznie ok. 35 gatunków, m.in. ssaki kopytne, takie jak: jeleń, sarna, dzik, czy drapieżniki – wilk, ryś, lis i rzadziej niedźwiedź. W jaskiniach odnotowano wiele gatunków zimujących nietoperzy, np. gacka wielkoucha, nocka dużego, podkowca małego. Faunę ptaków reprezentują: głuszec, jarząbek, siwerniak, drozd obrożny, dzięcioł trójpalczasty i orzechówka oraz duże ptaki drapieżne. Nad potokami zaobserwować można pliszkę górską, pluszcza, zimorodka, czy sieweczkę rzeczną. Na terenie parku gady reprezentowane są przez jaszczurki: zwinkę i żyworódkę, beznogiego padalca, jadowitą żmiję zygzakowatą oraz zaskrońca. Stwierdzono występowanie 13 gatunków płazów, w tym: 4 gatunków traszek, 2 gatunków kumaków, salamandry plamistej, rzekotki drzewnej, 2 gatunków ropuch i 3 gatunków żab.
Formy ochrony przyrody
Fragmenty Parku o charakterze naturalnym lub nieznacznie przekształcone przez człowieka zostały objęte ochroną jako 8 rezerwatów przyrody: „Zadni Gaj”, „Barania Góra”, „Czantoria”, „Wisła”, „Stok Szyndzielni”, „Dolina Łańskiego Potoku”, „Kuźnie” i „Jaworzyna”. Cenne okazy drzew objęto ochroną pomnikową, liczne są również pomniki przyrody nieożywionej, chroniące formy skalne (m.in. skały „Na Kobylej”, skały grzybowe, „Dorkowa Skała”) oraz jaskinie (m.in. Jaskinia w Stołowie, Jaskinia Salmopolska, Jaskinia w Trzech Kopcach). Ponadto utworzono użytki ekologiczne „Uroczysko Jasionka” i „Góra Tuł”, stanowiska dokumentacyjne „Jasieniowa”, „Kamieniołom Skalica”, „Jaskinia Wiślańska” i „Jaskinia Miecharska” oraz zespoły przyrodniczo-krajobrazowe, m.in. „Dolina Wapienicy”, „Cygański Las”. Obszar Parku w znacznej części chroniony jest również w ramach europejskiej sieci Natura 2000 (PLH 240005).
Walory kulturowe
Średniowieczne ślady osadnictwa na terenie Parku sięgają XIV w. Pierwsze wioski na tym terenie powstawały wzdłuż rzeki Olzy już w XIII i XIV wieku. Obszar Beskidu Śląskiego od czasu ukształtowania się średniowiecznych granic księstw śląskich, aż do 1918 r. nieustannie stanowił cześć ziem Księstwa Cieszyńskiego, a następnie Śląska Cieszyńskiego pod władaniem Habsburgów. Ziemia ta przez kilka stuleci miała trwałe granice (niezależnie od zmiany panujących i przynależności państwowej). W sensie kulturowym była to granica zamieszkiwania grup etnograficznych – górali śląskich i górali żywieckich, które różnią się między sobą m.in. gwarą, strojem, tradycyjnymi obrzędami i zwyczajami, folklorem oraz budownictwem ludowym. Centrum kulturowym górali śląskich do roku 1918 był Jabłonków, a w drugiej kolejności Cieszyn. Jednak w ostatnim półwieczu do roli ich kulturowej stolicy wyrosła Wisła. Charakterystyczna forma krajobrazu we wsiach to szałas (sałas), wykorzystywany przez pasterzy w trakcie wypasu na halach i polanach.
Mapa
Kliknij na mapę, aby zobaczyć ją w powiększeniu.
2025-10-16 11:41:03
Edycja przeprowadzona przez: Technik_ps
Zmiany w tej wersji
Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego utworzony został na mocy Rozporządzenia Nr 10/98 Wojewody Bielskiego z dnia 16 czerwca 1998 roku. Park obejmuje głównie tereny leśne Beskidu Śląskiego. Powierzchnia Parku wynosi 386,20 km2. Wokół Parku utworzono strefę ochronną o powierzchni 222,85 km2.
Położenie
Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego położony jest w południowej części województwa śląskiego i jest najbardziej na zachód wysuniętą częścią Beskidów Zachodnich. Wyodrębniono w nim dwa południkowe pasma górskie: Czantorii (995 m n.p.m.), stanowiące zachodnie, mniejsze ramię Beskidu Śląskiego oraz wyższe i bardziej rozczłonkowane pasmo Baraniej Góry (1220 m n.p.m.), z dominującym nad Kotliną Żywiecką i najwyższym Skrzycznem (1257 m n.p.m.).
Budowa geologiczna i rzeźba terenu
Obszar Parku charakteryzuje się urozmaiconą budową geologiczną. Podczas ruchów górotwórczych osady fliszowe z okresu kredy zostały oderwane od starszego podłoża, pofałdowane i ponasuwane na siebie w postaci płaszczowin. Najważniejszą jednostką strukturalną tworzącą zrąb górotworu Beskidu Śląskiego jest płaszczowina śląska. Na terenie parku występuje największe skupisko jaskiń w Beskidach oraz różnego rodzaju form skalnych: baszt, ambon i murów o wysokościach przekraczających niejednokrotnie kilkanaście metrów. Skupiska takie często ukryte są w trudno dostępnych miejscach, między innymi na Kościelcu, Wytrzyszczonie, pod Halą Jaskową, czy też w rejonie Magurki Radziechowskiej.
Wody
Obszar Parku to rezerwuar dużej ilości wody o dobrych właściwościach fizyko-chemicznych – stąd też obecność zbiorników zaporowych w Wiśle Czarnem oraz w Bielsku-Białej Wapienicy, pełniących nie tylko rolę zbiorników retencyjnych, ale będących także źródłem wody pitnej. Na stokach Baraniej Góry znajdują się źródliska największej rzeki Polski – Wisły. Wykapy źródliskowe Czarnej Wisełki znajdują się na wysokości 1107 m n.p.m., czyli wyżej niż Białej Wisełki (1080 m n.p.m.). Przepływ Czarnej Wisełki jest dłuższy, stąd uznany został za główny, źródliskowy potok Wisły.
Szata roślinna
Pierwotnie prawie całą powierzchnię Parku zajmowały lasy. Dominowały drzewostany bukowo-jodłowoświerkowe, przy czym udział świerka wzrastał wraz z wysokością nad poziomem morza. Wraz z rozwojem osadnictwa znaczna część powierzchni leśnej zajęta została pod uprawy polowe. Piętro pogórza (do ok. 500 m n.p.m.) zajmują pola rolne i łąki oraz tereny zurbanizowane, a niewielki fragment stanowią łęgi i grądy. Dla piętra regla dolnego (500-1000 m n.p.m.) charakterystycznym typem roślinności są buczyny z domieszką świerka, jodły i jaworu. Obecnie jednak dominują świerczyny wtórnego pochodzenia. Partie szczytowe powyżej 1000 m n.p.m. to regiel górny z wysokogórskim borem świerkowym. W nadleśnictwach Ustroń i Wisła występuje świerk istebniański – ekotyp cechujący się najlepszymi w Europie parametrami odpornościowymi i wzrostowymi.
Świat zwierząt
Rozległe i zwarte kompleksy leśne, będące pozostałością Puszczy Karpackiej, są miejscem obecności rzadkich, jak również pospolitych gatunków zwierząt. Lista ssaków obejmuje łącznie ok. 35 gatunków, m.in. ssaki kopytne, takie jak: jeleń, sarna, dzik, czy drapieżniki – wilk, ryś, lis i rzadziej niedźwiedź. W jaskiniach odnotowano wiele gatunków zimujących nietoperzy, np. gacka wielkoucha, nocka dużego, podkowca małego. Faunę ptaków reprezentują: głuszec, jarząbek, siwerniak, drozd obrożny, dzięcioł trójpalczasty i orzechówka oraz duże ptaki drapieżne. Nad potokami zaobserwować można pliszkę górską, pluszcza, zimorodka, czy sieweczkę rzeczną. Na terenie parku gady reprezentowane są przez jaszczurki: zwinkę i żyworódkę, beznogiego padalca, jadowitą żmiję zygzakowatą oraz zaskrońca. Stwierdzono występowanie 13 gatunków płazów, w tym: 4 gatunków traszek, 2 gatunków kumaków, salamandry plamistej, rzekotki drzewnej, 2 gatunków ropuch i 3 gatunków żab.
Formy ochrony przyrody
Fragmenty Parku o charakterze naturalnym lub nieznacznie przekształcone przez człowieka zostały objęte ochroną jako 8 rezerwatów przyrody: „Zadni Gaj”, „Barania Góra”, „Czantoria”, „Wisła”, „Stok Szyndzielni”, „Dolina Łańskiego Potoku”, „Kuźnie” i „Jaworzyna”. Cenne okazy drzew objęto ochroną pomnikową, liczne są również pomniki przyrody nieożywionej, chroniące formy skalne (m.in. skały „Na Kobylej”, skały grzybowe, „Dorkowa Skała”) oraz jaskinie (m.in. Jaskinia w Stołowie, Jaskinia Salmopolska, Jaskinia w Trzech Kopcach). Ponadto utworzono użytki ekologiczne „Uroczysko Jasionka” i „Góra Tuł”, stanowiska dokumentacyjne „Jasieniowa”, „Kamieniołom Skalica”, „Jaskinia Wiślańska” i „Jaskinia Miecharska” oraz zespoły przyrodniczo-krajobrazowe, m.in. „Dolina Wapienicy”, „Cygański Las”. Obszar Parku w znacznej części chroniony jest również w ramach europejskiej sieci Natura 2000 (PLH 240005).
Walory kulturowe
>>Średniowieczne ślady osadnictwa na terenie Parku sięgają XIV w. Pierwsze wioski na tym terenie powstawały wzdłuż rzeki Olzy już w XIII i XIV wieku. Obszar Beskidu Śląskiego od czasu ukształtowania się średniowiecznych granic księstw śląskich, aż do 1918 r. nieustannie stanowił cześć ziem Księstwa Cieszyńskiego, a następnie Śląska Cieszyńskiego pod władaniem Habsburgów. Ziemia ta przez kilka stuleci miała trwałe granice (niezależnie od zmiany panujących i przynależności państwowej). W sensie kulturowym była to granica zamieszkiwania grup etnograficznych – górali śląskich i górali żywieckich, które różnią się między sobą m.in. gwarą, strojem, tradycyjnymi an> obrzędami i zwyczajami, folklorem oraz budownictwem ludowym. Centrum kulturowym górali śląskich do roku 1918 był Jabłonków, a w drugiej kolejności Cieszyn. Jednak w ostatnim półwieczu do roli ich kulturowej stolicy wyrosła Wisła. Charakterystyczna forma krajobrazu we wsiach to szałas (sałas), wykorzystywany przez pasterzy w trakcie wypasu na halach i polanach.
Mapa
Kliknij na mapę, aby zobaczyć ją w powiększeniu.
2025-10-16 11:40:30
Edycja przeprowadzona przez: Technik_ps
Zmiany w tej wersji
Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego utworzony został na mocy Rozporządzenia Nr 10/98 Wojewody Bielskiego z dnia 16 czerwca 1998 roku. Park obejmuje głównie tereny leśne Beskidu Śląskiego. Powierzchnia Parku wynosi 386,20 km2. Wokół Parku utworzono strefę ochronną o powierzchni 222,85 km2.
Położenie
Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego położony jest w południowej części województwa śląskiego i jest najbardziej na zachód wysuniętą częścią Beskidów Zachodnich. Wyodrębniono w nim dwa południkowe pasma górskie: Czantorii (995 m n.p.m.), stanowiące zachodnie, mniejsze ramię Beskidu Śląskiego oraz wyższe i bardziej rozczłonkowane pasmo Baraniej Góry (1220 m n.p.m.), z dominującym nad Kotliną Żywiecką i najwyższym Skrzycznem (1257 m n.p.m.).
Budowa geologiczna i rzeźba terenu
Obszar Parku charakteryzuje się urozmaiconą budową geologiczną. Podczas ruchów górotwórczych osady fliszowe z okresu kredy zostały oderwane od starszego podłoża, pofałdowane i ponasuwane na siebie w postaci płaszczowin. Najważniejszą jednostką strukturalną tworzącą zrąb górotworu Beskidu Śląskiego jest płaszczowina śląska. Na terenie parku występuje największe skupisko jaskiń w Beskidach oraz różnego rodzaju form skalnych: baszt, ambon i murów o wysokościach przekraczających niejednokrotnie kilkanaście metrów. Skupiska takie często ukryte są w trudno dostępnych miejscach, między innymi na Kościelcu, Wytrzyszczonie, pod Halą Jaskową, czy też w rejonie Magurki Radziechowskiej.
Wody
Obszar Parku to rezerwuar dużej ilości wody o dobrych właściwościach fizyko-chemicznych – stąd też obecność zbiorników zaporowych w Wiśle Czarnem oraz w Bielsku-Białej Wapienicy, pełniących nie tylko rolę zbiorników retencyjnych, ale będących także źródłem wody pitnej. Na stokach Baraniej Góry znajdują się źródliska największej rzeki Polski – Wisły. Wykapy źródliskowe Czarnej Wisełki znajdują się na wysokości 1107 m n.p.m., czyli wyżej niż Białej Wisełki (1080 m n.p.m.). Przepływ Czarnej Wisełki jest dłuższy, stąd uznany został za główny, źródliskowy potok Wisły.
Szata roślinna
Pierwotnie prawie całą powierzchnię Parku zajmowały lasy. Dominowały drzewostany bukowo-jodłowoświerkowe, przy czym udział świerka wzrastał wraz z wysokością nad poziomem morza. Wraz z rozwojem osadnictwa znaczna część powierzchni leśnej zajęta została pod uprawy polowe. Piętro pogórza (do ok. 500 m n.p.m.) zajmują pola rolne i łąki oraz tereny zurbanizowane, a niewielki fragment stanowią łęgi i grądy. Dla piętra regla dolnego (500-1000 m n.p.m.) charakterystycznym typem roślinności są buczyny z domieszką świerka, jodły i jaworu. Obecnie jednak dominują świerczyny wtórnego pochodzenia. Partie szczytowe powyżej 1000 m n.p.m. to regiel górny z wysokogórskim borem świerkowym. W nadleśnictwach Ustroń i Wisła występuje świerk istebniański – ekotyp cechujący się najlepszymi w Europie parametrami odpornościowymi i wzrostowymi.
Świat zwierząt
Rozległe i zwarte kompleksy leśne, będące pozostałością Puszczy Karpackiej, są miejscem obecności rzadkich, jak również pospolitych gatunków zwierząt. Lista ssaków obejmuje łącznie ok. 35 gatunków, m.in. ssaki kopytne, takie jak: jeleń, sarna, dzik, czy drapieżniki – wilk, ryś, lis i rzadziej niedźwiedź. W jaskiniach odnotowano wiele gatunków zimujących nietoperzy, np. gacka wielkoucha, nocka dużego, podkowca małego. Faunę ptaków reprezentują: głuszec, jarząbek, siwerniak, drozd obrożny, dzięcioł trójpalczasty i orzechówka oraz duże ptaki drapieżne. Nad potokami zaobserwować można pliszkę górską, pluszcza, zimorodka, czy sieweczkę rzeczną. Na terenie parku gady reprezentowane są przez jaszczurki: zwinkę i żyworódkę, beznogiego padalca, jadowitą żmiję zygzakowatą oraz zaskrońca. Stwierdzono występowanie 13 gatunków płazów, w tym: 4 gatunków traszek, 2 gatunków kumaków, salamandry plamistej, rzekotki drzewnej, 2 gatunków ropuch i 3 gatunków żab.
Formy ochrony przyrody
Fragmenty Parku o charakterze naturalnym lub nieznacznie przekształcone przez człowieka zostały objęte ochroną jako 8 rezerwatów przyrody: „Zadni Gaj”, „Barania Góra”, „Czantoria”, „Wisła”, „Stok Szyndzielni”, „Dolina Łańskiego Potoku”, „Kuźnie” i „Jaworzyna”. Cenne okazy drzew objęto ochroną pomnikową, liczne są również pomniki przyrody nieożywionej, chroniące formy skalne (m.in. skały „Na Kobylej”, skały grzybowe, „Dorkowa Skała”) oraz jaskinie (m.in. Jaskinia w Stołowie, Jaskinia Salmopolska, Jaskinia w Trzech Kopcach). Ponadto utworzono użytki ekologiczne „Uroczysko Jasionka” i „Góra Tuł”, stanowiska dokumentacyjne „Jasieniowa”, „Kamieniołom Skalica”, „Jaskinia Wiślańska” i „Jaskinia Miecharska” oraz zespoły przyrodniczo-krajobrazowe, m.in. „Dolina Wapienicy”, „Cygański Las”. Obszar Parku w znacznej części chroniony jest również w ramach europejskiej sieci Natura 2000 (PLH 240005).
Walory kulturowe
Średniowieczne ślady osadnictwa na terenie Parku sięgają XIV w. Pierwsze wioski na tym terenie powstawały wzdłuż rzeki Olzy już w XIII i XIV wieku. Obszar Beskidu Śląskiego od czasu ukształtowania się średniowiecznych granic księstw śląskich, aż do 1918 r. nieustannie stanowił cześć ziem Księstwa Cieszyńskiego, a następnie Śląska Cieszyńskiego pod władaniem Habsburgów. Ziemia ta przez kilka stuleci miała trwałe granice (niezależnie od zmiany panujących i przynależności państwowej). W sensie kulturowym była to granica zamieszkiwania grup etnograficznych – górali śląskich i górali żywieckich, które różnią się między sobą m.in. gwarą, strojem, tradycyjnymi obrzędami i zwyczajami, folklorem oraz budownictwem ludowym. Centrum kulturowym górali śląskich do roku 1918 był Jabłonków, a w drugiej kolejności Cieszyn. Jednak w ostatnim półwieczu do roli ich kulturowej stolicy wyrosła Wisła. Charakterystyczna forma krajobrazu we wsiach to szałas (sałas), wykorzystywany przez pasterzy w trakcie wypasu na halach i polanach.
Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego utworzony został na mocy Rozporządzenia Nr 10/98 Wojewody Bielskiego z dnia 16 czerwca 1998 roku. Park obejmuje głównie tereny leśne Beskidu Śląskiego. Powierzchnia Parku wynosi 386,20 km2. Wokół Parku utworzono strefę ochronną o powierzchni 222,85 km2.
Położenie
Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego położony jest w południowej części województwa śląskiego i jest najbardziej na zachód wysuniętą częścią Beskidów Zachodnich. Wyodrębniono w nim dwa południkowe pasma górskie: Czantorii (995 m n.p.m.), stanowiące zachodnie, mniejsze ramię Beskidu Śląskiego oraz wyższe i bardziej rozczłonkowane pasmo Baraniej Góry (1220 m n.p.m.), z dominującym nad Kotliną Żywiecką i najwyższym Skrzycznem (1257 m n.p.m.).
Budowa geologiczna i rzeźba terenu
Obszar Parku charakteryzuje się urozmaiconą budową geologiczną. Podczas ruchów górotwórczych osady fliszowe z okresu kredy zostały oderwane od starszego podłoża, pofałdowane i ponasuwane na siebie w postaci płaszczowin. Najważniejszą jednostką strukturalną tworzącą zrąb górotworu Beskidu Śląskiego jest płaszczowina śląska. Na terenie parku występuje największe skupisko jaskiń w Beskidach oraz różnego rodzaju form skalnych: baszt, ambon i murów o wysokościach przekraczających niejednokrotnie kilkanaście metrów. Skupiska takie często ukryte są w trudno dostępnych miejscach, między innymi na Kościelcu, Wytrzyszczonie, pod Halą Jaskową, czy też w rejonie Magurki Radziechowskiej.
Wody
Obszar Parku to rezerwuar dużej ilości wody o dobrych właściwościach fizyko-chemicznych – stąd też obecność zbiorników zaporowych w Wiśle Czarnem oraz w Bielsku-Białej Wapienicy, pełniących nie tylko rolę zbiorników retencyjnych, ale będących także źródłem wody pitnej. Na stokach Baraniej Góry znajdują się źródliska największej rzeki Polski – Wisły. Wykapy źródliskowe Czarnej Wisełki znajdują się na wysokości 1107 m n.p.m., czyli wyżej niż Białej Wisełki (1080 m n.p.m.). Przepływ Czarnej Wisełki jest dłuższy, stąd uznany został za główny, źródliskowy potok Wisły.
Szata roślinna
Pierwotnie prawie całą powierzchnię Parku zajmowały lasy. Dominowały drzewostany bukowo-jodłowoświerkowe, przy czym udział świerka wzrastał wraz z wysokością nad poziomem morza. Wraz z rozwojem osadnictwa znaczna część powierzchni leśnej zajęta została pod uprawy polowe. Piętro pogórza (do ok. 500 m n.p.m.) zajmują pola rolne i łąki oraz tereny zurbanizowane, a niewielki fragment stanowią łęgi i grądy. Dla piętra regla dolnego (500-1000 m n.p.m.) charakterystycznym typem roślinności są buczyny z domieszką świerka, jodły i jaworu. Obecnie jednak dominują świerczyny wtórnego pochodzenia. Partie szczytowe powyżej 1000 m n.p.m. to regiel górny z wysokogórskim borem świerkowym. W nadleśnictwach Ustroń i Wisła występuje świerk istebniański – ekotyp cechujący się najlepszymi w Europie parametrami odpornościowymi i wzrostowymi.
Świat zwierząt
Rozległe i zwarte kompleksy leśne, będące pozostałością Puszczy Karpackiej, są miejscem obecności rzadkich, jak również pospolitych gatunków zwierząt. Lista ssaków obejmuje łącznie ok. 35 gatunków, m.in. ssaki kopytne, takie jak: jeleń, sarna, dzik, czy drapieżniki – wilk, ryś, lis i rzadziej niedźwiedź. W jaskiniach odnotowano wiele gatunków zimujących nietoperzy, np. gacka wielkoucha, nocka dużego, podkowca małego. Faunę ptaków reprezentują: głuszec, jarząbek, siwerniak, drozd obrożny, dzięcioł trójpalczasty i orzechówka oraz duże ptaki drapieżne. Nad potokami zaobserwować można pliszkę górską, pluszcza, zimorodka, czy sieweczkę rzeczną. Na terenie parku gady reprezentowane są przez jaszczurki: zwinkę i żyworódkę, beznogiego padalca, jadowitą żmiję zygzakowatą oraz zaskrońca. Stwierdzono występowanie 13 gatunków płazów, w tym: 4 gatunków traszek, 2 gatunków kumaków, salamandry plamistej, rzekotki drzewnej, 2 gatunków ropuch i 3 gatunków żab.
Formy ochrony przyrody
Fragmenty Parku o charakterze naturalnym lub nieznacznie przekształcone przez człowieka zostały objęte ochroną jako 8 rezerwatów przyrody: „Zadni Gaj”, „Barania Góra”, „Czantoria”, „Wisła”, „Stok Szyndzielni”, „Dolina Łańskiego Potoku”, „Kuźnie” i „Jaworzyna”. Cenne okazy drzew objęto ochroną pomnikową, liczne są również pomniki przyrody nieożywionej, chroniące formy skalne (m.in. skały „Na Kobylej”, skały grzybowe, „Dorkowa Skała”) oraz jaskinie (m.in. Jaskinia w Stołowie, Jaskinia Salmopolska, Jaskinia w Trzech Kopcach). Ponadto utworzono użytki ekologiczne „Uroczysko Jasionka” i „Góra Tuł”, stanowiska dokumentacyjne „Jasieniowa”, „Kamieniołom Skalica”, „Jaskinia Wiślańska” i „Jaskinia Miecharska” oraz zespoły przyrodniczo-krajobrazowe, m.in. „Dolina Wapienicy”, „Cygański Las”. Obszar Parku w znacznej części chroniony jest również w ramach europejskiej sieci Natura 2000 (PLH 240005).
Walory kulturowe
Średniowieczne ślady osadnictwa na terenie Parku sięgają XIV w. Pierwsze wioski na tym terenie powstawały wzdłuż rzeki Olzy już w XIII i XIV wieku. Obszar Beskidu Śląskiego od czasu ukształtowania się średniowiecznych granic księstw śląskich, aż do 1918 r. nieustannie stanowił cześć ziem Księstwa Cieszyńskiego, a następnie Śląska Cieszyńskiego pod władaniem Habsburgów. Ziemia ta przez kilka stuleci miała trwałe granice (niezależnie od zmiany panujących i przynależności państwowej). W sensie kulturowym była to granica zamieszkiwania grup etnograficznych – górali śląskich i górali żywieckich, które różnią się między sobą m.in. gwarą, strojem, tradycyjnymi obrzędami i zwyczajami, folklorem oraz budownictwem ludowym. Centrum kulturowym górali śląskich do roku 1918 był Jabłonków, a w drugiej kolejności Cieszyn. Jednak w ostatnim półwieczu do roli ich kulturowej stolicy wyrosła Wisła. Charakterystyczna forma krajobrazu we wsiach to szałas (sałas), wykorzystywany przez pasterzy w trakcie wypasu na halach i polanach.
Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego utworzony został na mocy Rozporządzenia Nr 10/98 Wojewody Bielskiego z dnia 16 czerwca 1998 roku. Park obejmuje głównie tereny leśne Beskidu Śląskiego. Powierzchnia Parku wynosi 386,20 km2. Wokół Parku utworzono strefę ochronną o powierzchni 222,85 km2.
Położenie
Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego położony jest w południowej części województwa śląskiego i jest najbardziej na zachód wysuniętą częścią Beskidów Zachodnich. Wyodrębniono w nim dwa południkowe pasma górskie: Czantorii (995 m n.p.m.), stanowiące zachodnie, mniejsze ramię Beskidu Śląskiego oraz wyższe i bardziej rozczłonkowane pasmo Baraniej Góry (1220 m n.p.m.), z dominującym nad Kotliną Żywiecką i najwyższym Skrzycznem (1257 m n.p.m.).
Budowa geologiczna i rzeźba terenu
Obszar Parku charakteryzuje się urozmaiconą budową geologiczną. Podczas ruchów górotwórczych osady fliszowe z okresu kredy zostały oderwane od starszego podłoża, pofałdowane i ponasuwane na siebie w postaci płaszczowin. Najważniejszą jednostką strukturalną tworzącą zrąb górotworu Beskidu Śląskiego jest płaszczowina śląska. Na terenie parku występuje największe skupisko jaskiń w Beskidach oraz różnego rodzaju form skalnych: baszt, ambon i murów o wysokościach przekraczających niejednokrotnie kilkanaście metrów. Skupiska takie często ukryte są w trudno dostępnych miejscach, między innymi na Kościelcu, Wytrzyszczonie, pod Halą Jaskową, czy też w rejonie Magurki Radziechowskiej.
Wody
Obszar Parku to rezerwuar dużej ilości wody o dobrych właściwościach fizyko-chemicznych – stąd też obecność zbiorników zaporowych w Wiśle Czarnem oraz w Bielsku-Białej Wapienicy, pełniących nie tylko rolę zbiorników retencyjnych, ale będących także źródłem wody pitnej. Na stokach Baraniej Góry znajdują się źródliska największej rzeki Polski – Wisły. Wykapy źródliskowe Czarnej Wisełki znajdują się na wysokości 1107 m n.p.m., czyli wyżej niż Białej Wisełki (1080 m n.p.m.). Przepływ Czarnej Wisełki jest dłuższy, stąd uznany został za główny, źródliskowy potok Wisły.
Szata roślinna
Pierwotnie prawie całą powierzchnię Parku zajmowały lasy. Dominowały drzewostany bukowo-jodłowoświerkowe, przy czym udział świerka wzrastał wraz z wysokością nad poziomem morza. Wraz z rozwojem osadnictwa znaczna część powierzchni leśnej zajęta została pod uprawy polowe. Piętro pogórza (do ok. 500 m n.p.m.) zajmują pola rolne i łąki oraz tereny zurbanizowane, a niewielki fragment stanowią łęgi i grądy. Dla piętra regla dolnego (500-1000 m n.p.m.) charakterystycznym typem roślinności są buczyny z domieszką świerka, jodły i jaworu. Obecnie jednak dominują świerczyny wtórnego pochodzenia. Partie szczytowe powyżej 1000 m n.p.m. to regiel górny z wysokogórskim borem świerkowym. W nadleśnictwach Ustroń i Wisła występuje świerk istebniański – ekotyp cechujący się najlepszymi w Europie parametrami odpornościowymi i wzrostowymi.
Świat zwierząt
Rozległe i zwarte kompleksy leśne, będące pozostałością Puszczy Karpackiej, są miejscem obecności rzadkich, jak również pospolitych gatunków zwierząt. Lista ssaków obejmuje łącznie ok. 35 gatunków, m.in. ssaki kopytne, takie jak: jeleń, sarna, dzik, czy drapieżniki – wilk, ryś, lis i rzadziej niedźwiedź. W jaskiniach odnotowano wiele gatunków zimujących nietoperzy, np. gacka wielkoucha, nocka dużego, podkowca małego. Faunę ptaków reprezentują: głuszec, jarząbek, siwerniak, drozd obrożny, dzięcioł trójpalczasty i orzechówka oraz duże ptaki drapieżne. Nad potokami zaobserwować można pliszkę górską, pluszcza, zimorodka, czy sieweczkę rzeczną. Na terenie parku gady reprezentowane są przez jaszczurki: zwinkę i żyworódkę, beznogiego padalca, jadowitą żmiję zygzakowatą oraz zaskrońca. Stwierdzono występowanie 13 gatunków płazów, w tym: 4 gatunków traszek, 2 gatunków kumaków, salamandry plamistej, rzekotki drzewnej, 2 gatunków ropuch i 3 gatunków żab.
Formy ochrony przyrody
Fragmenty Parku o charakterze naturalnym lub nieznacznie przekształcone przez człowieka zostały objęte ochroną jako 8 rezerwatów przyrody: „Zadni Gaj”, „Barania Góra”, „Czantoria”, „Wisła”, „Stok Szyndzielni”, „Dolina Łańskiego Potoku”, „Kuźnie” i „Jaworzyna”. Cenne okazy drzew objęto ochroną pomnikową, liczne są również pomniki przyrody nieożywionej, chroniące formy skalne (m.in. skały „Na Kobylej”, skały grzybowe, „Dorkowa Skała”) oraz jaskinie (m.in. Jaskinia w Stołowie, Jaskinia Salmopolska, Jaskinia w Trzech Kopcach). Ponadto utworzono użytki ekologiczne „Uroczysko Jasionka” i „Góra Tuł”, stanowiska dokumentacyjne „Jasieniowa”, „Kamieniołom Skalica”, „Jaskinia Wiślańska” i „Jaskinia Miecharska” oraz zespoły przyrodniczo-krajobrazowe, m.in. „Dolina Wapienicy”, „Cygański Las”. Obszar Parku w znacznej części chroniony jest również w ramach europejskiej sieci Natura 2000 (PLH 240005).
Walory kulturowe
Średniowieczne ślady osadnictwa na terenie Parku sięgają XIV w. Pierwsze wioski na tym terenie powstawały wzdłuż rzeki Olzy już w XIII i XIV wieku. Obszar Beskidu Śląskiego od czasu ukształtowania się średniowiecznych granic księstw śląskich, aż do 1918 r. nieustannie stanowił cześć ziem Księstwa Cieszyńskiego, a następnie Śląska Cieszyńskiego pod władaniem Habsburgów. Ziemia ta przez kilka stuleci miała trwałe granice (niezależnie od zmiany panujących i przynależności państwowej). W sensie kulturowym była to granica zamieszkiwania grup etnograficznych – górali śląskich i górali żywieckich, które różnią się między sobą m.in. gwarą, strojem, tradycyjnymi obrzędami i zwyczajami, folklorem oraz budownictwem ludowym. Centrum kulturowym górali śląskich do roku 1918 był Jabłonków, a w drugiej kolejności Cieszyn. Jednak w ostatnim półwieczu do roli ich kulturowej stolicy wyrosła Wisła. Charakterystyczna forma krajobrazu we wsiach to szałas (sałas), wykorzystywany przez pasterzy w trakcie wypasu na halach i polanach.
>>Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego utworzony został na mocy Rozporządzenia Nr 10/98 Wojewody Bielskiego z dnia 16 czerwca 1998 roku. Park obejmuje głównie tereny leśne Beskidu Śląskiego. Powierzchnia Parku wynosi 386,20 km2. Wokół Parku utworzono strefę ochronną o powierzchni 222,85 km2.
<ph2> Położeniespan>h2>
Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego położony jest w południowej części województwa śląskiego i jest najbardziej na zachód wysuniętą częścią Beskidów Zachodnich. Wyodrębniono w nim dwa południkowe pasma górskie: Czantorii (995 m n.p.m.), stanowiące zachodnie, mniejsze ramię Beskidu Śląskiego oraz wyższe i bardziej rozczłonkowane pasmo Baraniej Góry (1220 m n.p.m.), z dominującym nad Kotliną Żywiecką i najwyższym Skrzycznem (1257 m n.p.m.).
<ph2>style="font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 14pt; color: #003300;"> Budowa geologiczna i rzeźba terenuspan>h2>
>>Obszar Parku charakteryzuje się urozmaiconą budową geologiczną. Podczas ruchów górotwórczych osady fliszowe z okresu kredy zostały oderwane od starszego podłoża, pofałdowane i ponasuwane na siebiew postaci płaszczowin. Najważniejszą jednostką strukturalną tworzącą zrąb górotworu Beskidu Śląskiego jest płaszczowina śląska. Na terenie parku występuje największe skupisko jaskiń w Beskidach oraz różnego rodzaju form skalnych: baszt, ambon i murów o wysokościach przekraczających niejednokrotnie kilkanaście metrów. Skupiska takie często ukryte są w trudno dostępnych miejscach, między innymi na Kościelcu, Wytrzyszczonie, pod Halą Jaskową, czy też w rejonie Magurki Radziechowskiej.
<ph2>>> Wodyspan>h2>
>>Obszar Parku to rezerwuar dużej ilości wody o dobrych właściwościach fizyko-chemicznych – stąd też obecność zbiorników zaporowych w Wiśle Czarnem oraz w Bielsku-Białej Wapienicy, pełniących nie tylko rolę zbiorników retencyjnych, ale będących także źródłem wody pitnej. Na stokach Baraniej Góry znajdują się źródliska największej rzeki Polski – Wisły. Wykapy źródliskowe Czarnej Wisełki znajdują się na wysokości 1107 m n.p.m., czyli wyżej niż Białej Wisełki (1080 m n.p.m.). Przepływ Czarnej Wisełki jest dłuższy, stąd uznany został za główny, źródliskowy potok Wisły.
<ph2>style="font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 14pt; color: #003300;">Szata roślinnastrong>h2>
>>Pierwotnie prawie całą powierzchnię Parku zajmowały lasy. Dominowały drzewostany bukowo-jodłowoświerkowe, przy czym udział świerka wzrastał wraz z wysokością nad poziomem morza. Wraz z rozwojemosadnictwa znaczna część powierzchni leśnej zajęta została pod uprawy polowe. Piętro pogórza (do ok. 500 m n.p.m.) zajmują pola rolne i łąki oraz tereny zurbanizowane, a niewielki fragment stanowią łęgi i grądy. Dla piętra regla dolnego (500-1000 m n.p.m.) charakterystycznym typem roślinności są buczyny z domieszką świerka, jodły i jaworu. Obecnie jednak dominują świerczyny wtórnego pochodzenia. Partie szczytowe powyżej 1000 m n.p.m. to regiel górny z wysokogórskim borem świerkowym. W nadleśnictwach Ustroń i Wisła występuje świerk istebniański – ekotyp cechujący się najlepszymi w Europie parametrami odpornościowymi i wzrostowymi.
<ph2>style="font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 14pt; color: #003300;">Świat zwierzątstrong>h2>
>>Rozległe i zwarte kompleksy leśne, będące pozostałością Puszczy Karpackiej, są miejscem obecności rzadkich, jak również pospolitych gatunków zwierząt. Lista ssaków obejmuje łącznie ok. 35 gatunków, m.in. ssaki kopytne, takiejak: jeleń, sarna, dzik, czy drapieżniki – wilk, ryś, lis i rzadziej niedźwiedź. W jaskiniach odnotowano wiele gatunków zimujących nietoperzy, np. gacka wielkoucha, nocka dużego, podkowca małego. Faunę ptaków reprezentują: głuszec, jarząbek, siwerniak, drozd obrożny, dzięcioł trójpalczasty i orzechówka oraz duże ptaki drapieżne. Nad potokami zaobserwować można pliszkę górską, pluszcza, zimorodka, czy sieweczkę rzeczną. Na terenie parku gady reprezentowane są przez jaszczurki: zwinkę i żyworódkę, beznogiego padalca, jadowitą żmiję zygzakowatą oraz zaskrońca. Stwierdzono występowanie 13 gatunków płazów, w tym: 4 gatunków traszek, 2 gatunków kumaków, salamandry plamistej, rzekotki drzewnej, 2 gatunków ropuch i 3 gatunków żab.
<ph2>style="font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 14pt; color: #003300;"> Formy ochrony przyrodyspan>h2>
>>Fragmenty Parku o charakterze naturalnym lub nieznacznie przekształcone przez człowieka zostały objęte ochroną jako 8 rezerwatów przyrody: „Zadni Gaj”, „Barania Góra”, „Czantoria”, „Wisła”, „Stok Szyndzielni”, „DolinaŁańskiego Potoku”, „Kuźnie” i „Jaworzyna”. Cenne okazy drzew objęto ochroną pomnikową, liczne są również pomniki przyrody nieożywionej, chroniące formy skalne (m.in. skały „Na Kobylej”, skały grzybowe, „Dorkowa Skała”) oraz jaskinie (m.in. Jaskinia w Stołowie, Jaskinia Salmopolska, Jaskinia w Trzech Kopcach). Ponadto utworzono użytki ekologiczne „Uroczysko Jasionka” i „Góra Tuł”, stanowiska dokumentacyjne „Jasieniowa”, „Kamieniołom Skalica”, „Jaskinia Wiślańska” i „Jaskinia Miecharska” oraz zespoły przyrodniczo-krajobrazowe, m.in. „Dolina Wapienicy”, „Cygański Las”. Obszar Parku w znacznej części chroniony jest również w ramach europejskiej sieci Natura 2000 (PLH 240005).
<ph2>style="font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 14pt; color: #003300;">Walory kulturowestrong>h2>
style="color: #000000;">style="font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 10pt;">Średniowieczne ślady osadnictwa na terenie Parku sięgają XIV w. Pierwsze wioski na tym terenie powstawały wzdłuż rzeki Olzy już w XIII i XIV wieku. Obszar Beskidu Śląskiego od czasu ukształtowania się średniowiecznych granic księstw śląskich, aż do 1918 r. nieustannie stanowił cześć ziem Księstwa Cieszyńskiego, a następnie Śląska Cieszyńskiego pod władaniem Habsburgów. Ziemia ta przez kilka stuleci miała trwałe granice (niezależnie od zmiany panujących i przynależności państwowej). W sensie kulturowym była to granica zamieszkiwania grup etnograficznych – górali śląskich i górali żywieckich, które różnią się między sobą m.in. gwarą, strojem, tradycyjnymi</span><br />style="color: #000000;">style="font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 10pt;">obrzędami i zwyczajami, folklorem oraz budownictwem ludowym. Centrum kulturowym górali śląskich do roku 1918 był Jabłonków, a w drugiej kolejności Cieszyn. Jednak w ostatnim półwieczu do roli ich kulturowej stolicy wyrosła Wisła. Charakterystyczna forma krajobrazu we wsiach to szałas (sałas), wykorzystywany przez pasterzy w trakcie wypasu na halach i polanach.
Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego utworzony został na mocy Rozporządzenia Nr 10/98 Wojewody Bielskiego z dnia 16 czerwca 1998 roku. Park obejmuje głównie tereny leśne Beskidu Śląskiego. Powierzchnia Parku wynosi 386,20 km2. Wokół Parku utworzono strefę ochronną o powierzchni 222,85 km2.
Położenie
Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego położony jest w południowej części województwa śląskiego i jest najbardziej na zachód wysuniętą częścią Beskidów Zachodnich. Wyodrębniono w nim dwa południkowe pasma górskie: Czantorii (995 m n.p.m.), stanowiące zachodnie, mniejsze ramię Beskidu Śląskiego oraz wyższe i bardziej rozczłonkowane pasmo Baraniej Góry (1220 m n.p.m.), z dominującym nad Kotliną Żywiecką i najwyższym Skrzycznem (1257 m n.p.m.).
Budowa geologiczna i rzeźba terenu
Obszar Parku charakteryzuje się urozmaiconą budową geologiczną. Podczas ruchów górotwórczych osady fliszowe z okresu kredy zostały oderwane od starszego podłoża, pofałdowane i ponasuwane na siebiew postaci płaszczowin. Najważniejszą jednostką strukturalną tworzącą zrąb górotworu Beskidu Śląskiego jest płaszczowina śląska. Na terenie parku występuje największe skupisko jaskiń w Beskidach oraz różnego rodzaju form skalnych: baszt, ambon i murów o wysokościach przekraczających niejednokrotnie kilkanaście metrów. Skupiska takie często ukryte są w trudno dostępnych miejscach, między innymi na Kościelcu, Wytrzyszczonie, pod Halą Jaskową, czy też w rejonie Magurki Radziechowskiej.
Wody
Obszar Parku to rezerwuar dużej ilości wody o dobrych właściwościach fizyko-chemicznych – stąd też obecność zbiorników zaporowych w Wiśle Czarnem oraz w Bielsku-Białej Wapienicy, pełniących nie tylko rolę zbiorników retencyjnych, ale będących także źródłem wody pitnej. Na stokach Baraniej Góry znajdują się źródliska największej rzeki Polski – Wisły. Wykapy źródliskowe Czarnej Wisełki znajdują się na wysokości 1107 m n.p.m., czyli wyżej niż Białej Wisełki (1080 m n.p.m.). Przepływ Czarnej Wisełki jest dłuższy, stąd uznany został za główny, źródliskowy potok Wisły.
Szata roślinna
Pierwotnie prawie całą powierzchnię Parku zajmowały lasy. Dominowały drzewostany bukowo-jodłowoświerkowe, przy czym udział świerka wzrastał wraz z wysokością nad poziomem morza. Wraz z rozwojemosadnictwa znaczna część powierzchni leśnej zajęta została pod uprawy polowe. Piętro pogórza (do ok. 500 m n.p.m.) zajmują pola rolne i łąki oraz tereny zurbanizowane, a niewielki fragment stanowią łęgi i grądy. Dla piętra regla dolnego (500-1000 m n.p.m.) charakterystycznym typem roślinności są buczyny z domieszką świerka, jodły i jaworu. Obecnie jednak dominują świerczyny wtórnego pochodzenia. Partie szczytowe powyżej 1000 m n.p.m. to regiel górny z wysokogórskim borem świerkowym. W nadleśnictwach Ustroń i Wisła występuje świerk istebniański – ekotyp cechujący się najlepszymi w Europie parametrami odpornościowymi i wzrostowymi.
Świat zwierząt
Rozległe i zwarte kompleksy leśne, będące pozostałością Puszczy Karpackiej, są miejscem obecności rzadkich, jak również pospolitych gatunków zwierząt. Lista ssaków obejmuje łącznie ok. 35 gatunków, m.in. ssaki kopytne, takiejak: jeleń, sarna, dzik, czy drapieżniki – wilk, ryś, lis i rzadziej niedźwiedź. W jaskiniach odnotowano wiele gatunków zimujących nietoperzy, np. gacka wielkoucha, nocka dużego, podkowca małego. Faunę ptaków reprezentują: głuszec, jarząbek, siwerniak, drozd obrożny, dzięcioł trójpalczasty i orzechówka oraz duże ptaki drapieżne. Nad potokami zaobserwować można pliszkę górską, pluszcza, zimorodka, czy sieweczkę rzeczną. Na terenie parku gady reprezentowane są przez jaszczurki: zwinkę i żyworódkę, beznogiego padalca, jadowitą żmiję zygzakowatą oraz zaskrońca. Stwierdzono występowanie 13 gatunków płazów, w tym: 4 gatunków traszek, 2 gatunków kumaków, salamandry plamistej, rzekotki drzewnej, 2 gatunków ropuch i 3 gatunków żab.
Formy ochrony przyrody
Fragmenty Parku o charakterze naturalnym lub nieznacznie przekształcone przez człowieka zostały objęte ochroną jako 8 rezerwatów przyrody: „Zadni Gaj”, „Barania Góra”, „Czantoria”, „Wisła”, „Stok Szyndzielni”, „DolinaŁańskiego Potoku”, „Kuźnie” i „Jaworzyna”. Cenne okazy drzew objęto ochroną pomnikową, liczne są również pomniki przyrody nieożywionej, chroniące formy skalne (m.in. skały „Na Kobylej”, skały grzybowe, „Dorkowa Skała”) oraz jaskinie (m.in. Jaskinia w Stołowie, Jaskinia Salmopolska, Jaskinia w Trzech Kopcach). Ponadto utworzono użytki ekologiczne „Uroczysko Jasionka” i „Góra Tuł”, stanowiska dokumentacyjne „Jasieniowa”, „Kamieniołom Skalica”, „Jaskinia Wiślańska” i „Jaskinia Miecharska” oraz zespoły przyrodniczo-krajobrazowe, m.in. „Dolina Wapienicy”, „Cygański Las”. Obszar Parku w znacznej części chroniony jest również w ramach europejskiej sieci Natura 2000 (PLH 240005).
Walory kulturowe
style="color: #000000;">style="font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 10pt;">Średniowieczne ślady osadnictwa na terenie Parku sięgają XIV w. Pierwsze wioski na tym terenie powstawały wzdłuż rzeki Olzy już w XIII i XIV wieku. Obszar Beskidu Śląskiego od czasu ukształtowania się średniowiecznych granic księstw śląskich, aż do 1918 r. nieustannie stanowił cześć ziem Księstwa Cieszyńskiego, a następnie Śląska Cieszyńskiego pod władaniem Habsburgów. Ziemia ta przez kilka stuleci miała trwałe granice (niezależnie od zmiany panujących i przynależności państwowej). W sensie kulturowym była to granica zamieszkiwania grup etnograficznych – górali śląskich i górali żywieckich, które różnią się między sobą m.in. gwarą, strojem, tradycyjnymi</span>br />style="color: #000000;">style="font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 10pt;">obrzędami i zwyczajami, folklorem oraz budownictwem ludowym. Centrum kulturowym górali śląskich do roku 1918 był Jabłonków, a w drugiej kolejności Cieszyn. Jednak w ostatnim półwieczu do roli ich kulturowej stolicy wyrosła Wisła. Charakterystyczna forma krajobrazu we wsiach to szałas (sałas), wykorzystywany przez pasterzy w trakcie wypasu na halach i polanach.
style="text-align: center;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-sizef: 14pt; color: #003300;">PARK KRAJOBRAZOWY BESKIDU ŚLĄSKIEGO
="images/galerie/parki/mapy_bs/PKBŚ_BeMalinowskidua_Slaskiegoała.jpg" type="image/jpeg" class="jcepopup" data-mediabox="1">alt="PKBŚ Malinowska Skała" width="600" height="400" />
Park Krajobrazowy Beskidu SŚlaąskiego" utworzony został na mocy Rozporządzenia Nr 10/98 Wojewodth="244"y heBielskieght="251"o clz dnia ss="pull-left"an> style="font-family: argial,helvetica,san: 20pxs-serif; font-size: 10pt; color: #000000;">16 czerwca 1998 roku. Park obejmuje głównie t:ereny leśne Beskidu Śląskiego. Powierzchnia Parku wynosi 386,20 km2. font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 10pt; color: #000000;">Wokół />Parku utworzono strefę ochronną o powierzchni 222,85 km2.span>
Położenie
Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego położony jest w południowej części województwa śląskiego i jest najbardziej na zachód wysuniętą częścią Beskidów Zachodnich. Wyodrębniono w nim dwa południkowe pasma górskie: Czantorii (995 m n.p.m.), stanowiące zachodnie, mniejsze ramię Beskidu Śląskiego oraz wyższe i bardziej rozczłonkowane pasmo Baraniej Góry (1220 m n.p.m.), z dominującym nad Kotliną Żywiecką i najwyższym Skrzycznem (1257 m n.p.m.).
Budowa geologiczna i rzeźba terenu
Obszar Pasmo Czantoriiku stanowi zachodnie, mniejsze aramkteryzuje się Burozmaiconą budową geologiczną. Podczas ruchów górotwórczych osady fliszowe z okreskidu Śląskiego. Gredy zbietem tegostały poderwasmane od Kiczory do Ostrego przebiega granica naszego paod��stwoża z Republiką Czeską. Drugą, pofałdowiększąane i ponasuwane na siebie ardial,helvetica,sans-serif; font-size: 10pt; color: #000000;">w postaci płaszczowin. Najważniejszą jednostką strozczłonukowturalną twodnrzącą zrąb górogętworu Beskidu Śląskiego jest an>płaszczowina śląska. Na terenie parku wysmtępuje największe skupisko jaskiń w Beskidach oraz różnego rodzaju form skalnych: baszt, ambon i murów o wysokościach przekraczających niejednokrotnie kilkanaście metrów. Skupiska takie często ukryte są w trudno dostępnych miejscach, między innymi na Kościelcu, Wytrzyszczonie, pod Halą Jaskową, czy też w rejonie Magurki Radziechowskiej.
Wody
Obszar Parku to rezerwuar dużej ilości wody o dobrych właściwościach fizyko-chemicznych – stąd też obecność zbiorników zaporowych w Wiśle Czarnem oraz w Bielsku-Białej Wapienicy, pełniących nie tylko rolę zbiorników retencyjnych, ale będących także źródłem wody pitnej. Na stokach Baraniej Góry znajdują się źródliska największej rzeki Polski – Wisły. LWykapy źródliskowe Czarnej Wise��yki oznoajdują się na wschód od pasma Czantorii. Od wschodu ograniczają go Kotlina Żywiecka i Brama Wilkowicka. Najwyższym szczytem jest Sokrzyoścznei (125107 m n.p.m., czyli wyżej niż Białej Wisełki (1080 m n.p.m.). Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego został utworzony w 1998 r. Powierzchnia ogólna parku wraz z otuliną wynosi 609.05 km2, w tym powierzchnia samego parku 386,20 km2. Obszar Beskidu Śląskiego charakteryzuje się bardzo urozmaiconą budową geologiczną. Najważniejszą jednostką strukturalną tworzącą zrąb górotworu Beskidu Śląskiego jest płaszczowina śląska. Na terenie Beskidu Śląskiego zinwentaryzowano 21 pojedynczych lub grupowo występujących skałek. Najciekawsze z nich to skały grzybowe w dolinie BiCzałrnej Wisełki i na górze Kiczora, skały na Kobylej w dolinie Dziechcinki, grupa skałek na Malinowskiej Skale, są chronione jako pomniki przyrody nieożywionej. Pomnikami przyrody są też jaskinie, a wśród nich największa w Karpatach Fliszowych Jaskinia w Trzech Kopcach o łącznej długo��ci korytarszy 1216 m.
\r\n
Na
, stokachąd Baruznaniej Góry został za n>ajdująn style="font-famięly: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 10pt; color: #000000;">główny, źródliska największej rzeki Polswy potoki - Wisły. Zlewnia tej rzeki wraz z dopływami zajmuje największy obszar parku. Niewielką powierzchnię zajmuje też zlewnia Odry – drugiej co do wielkości rzeki naszego kraju. W okolicach Koniakowa przebiega fragment kontynentalnego działu wodnego. Potoki Czadeczka i Kręźelka należą już do zlewiska Morza Czarnego.>
<bimg src="images/sample/roślina.jpg" alt="roślina" /> Szata roślinna
>Pierwotnie lasy zajmowały prawie całą powierzchnię BesParkidu zajmowa��y lasy. Dominowały drzewostany bukowo-jodłowoświerkowe, przy czym udział świerka wzrastał wraz z wysokością nad poziomem morza. Wraz z rozwojemskpan> osadnictwa znaczna część powiegrzchni leśnej zajęta została pod uprawy polowe. Obecnie pPiętro pogórza (do wysokości. około 500 m n.p.m.) zajmują uprawy pola rowlne i łąki oraz tereny zurbanizowane., Pozostały tylko niewielkie fragmenty stanowią łęgów (lasy olszowojesionowe i jesionowowiązowe) i grądów (lasy lipowograbowe). WDla piętra ze: 10pt; color: #000000;">regla dolnego miedzy (500-1000 m n.p.m.) pocharaktenrystycjalznym typem roślinności są buczyny z domieszką świerkua, jodły i jaworu. Obecnie na sijedlisknachk tych padominują świerczyny wtórnego pochodzenia. Partie szczytowe powyżej 1000 m n.p.m. to regiel górny z dominującym tu wysokogórskim borem świerkowym. W Nnadleśnictwach Ustroń i Wisła występuje świerk istebniański -– ekotyp cechujący się najlepszymi w Europie parametrami wzodpornostściowymi i odpowzrnościstowymi.
Lica,sans-serif; font-size: 14pt; color: #003300;">ng> Świat zwierząt
style="font-family: arial,heplvetica,sans-sereif; font-sizen: 10pt; color: #000000;">Rozległe i zwarte kompleksy leśne, będące pozostałością Puszczy Karpackiej, są miejscem obecności rzadkich, jak również pospolitych gatunków zwierząt. Lista ssaków obejmuje łącznie ok. 35 gatunków, m.in. ssaki w tym między innymi kopytne, takie : arial,helvetica,sans-serif; font-size: 10pt; color: #000000;">jak: jeleń, sarna i, dzik;, dużeczy drapieżniki: – wilk, ryś, lis i sporzadyczniej niedźwiedź. ZW mniejszych gatunków należy wymienić zimujące w jaskiniach odnotowano wiele gatunków zimujących nietoperze:y, np. gaceka wielkoucha, noceka duży, nocek wąsatygo, podkowieca mały oraz bardzo pożyteczne owadożerne ryjówki: aksamitna, malutka i górska. Lista ssaków Beskidu Śląskiego. zamilyk: arial,helvetica,sans-serif; font-się liczbąe: około 35 ga10ptunków.; Gócolorską: f#000000;">Faunę ptaków reprezentują: gatłunki suzec, jarząbalpejskie, - siwerniak, drozd obrożny, dzięcioł trójpalczasty i orzechówka.Gatunki puszczańskie reprezentowane są przez kuraki - głuszczca i jarząbka oraz duże ptaki drapieżne. GNad potokami zaobserwować można pliszkę górską, pluszcza, zimorodka, czy sieweczkę rzeczną. Na terenie parku gady Beskidu Śląskiego najliczniej reprezentowane są przez jaszczurki: zwinkę i żyworódkę, beznogiego padalca, n>jadowitą oraz żmiję zygzakowatą, oraz zaskrońca i padalca. Z 18 spoStykanych w Polsce płazów, na obszarze Beskidu Śląskiegrdzono występuje 13 gatunków, np.: salamandra plamista, kumak górski, czy rzekotka drzewna. Badania ryb dorzecza górnej Wisty wykazały występowanie 123 gatunków płazów, w tym: 4 gatunków traszek, 2 gatunków kumaków, salamandry plamistej, przyekotki drzewnej, 2 gatunków ropuczymh i 3 gatunków żajpob.spolitszy jest tutaj pstrąg potokowy.n>
Obszrc="images/sample/ochrona.jpg" alt="ochrona" />arial,helvetica,sans-serif; font-size: 14pt; color: #003300;"> Formy ochrony przyrody
Fragmenty Parku o charakterze naturalnym lub nieznacznie przekształcone, przez człowieka zostały uznobjęte an>e="font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 10pt; color: #000000;">ochroną jako 8 rezerwatyów przyrody. Zajmują one zaledwie 1% ogólnej powierzchni parku. Należą do nich: „Zadni Gaj o powierzchni 6,39 ha”, „Barania Góra o powierzchni 383,04 ha”, „Czantoria o powierzchni 97,71 ha”, „Wisła o powierzchni 17,61 ha”, „Stok Szyndzielni o powierzchni 57,92 ha”, „Dolina Łańskiego Potoku o powierzchni 46,89 ha”, „Kuźnie” i �� jedJaworzyna”. Cenne okazy drezew objęto ochroną pomnikową, liczne są również an>tyle="font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 10pt; color: #000000;">pomniki przyrody nieożywionej, chroniące formy skalne (m.in. skały „Na Kobylej”, skały grzybowe, „Dorkowa Skała”) oraz pjaskinie (m.in. Jaskinia w Stołowie, Jaskinia Salmopolska, Jaskinia w Trzech Kopcach). Ponadto utworzono użytki ekologiczne „Uroczysko Jasionka” i „Góra Tuł”, stanowiska dokumentacyjne „Jasieniowa”, 7,22helvetica,sans-serif; font-size: 10pt; color: #000000;">„Kamieniołom Skalica”, „Jaskinia Wiślańska” i „Jaskinia Miecharska” oraz zespoły przyrodniczo-krajobrazowe, m.in. „Dolina Wapienicy”, „Cygański Las”. Obszar Parku w znacznej części chroniony jest również w ramach europejskiej sieci Natura 2000 (PLH 240005).
Nages/sample/walory_kult.jpg" alt="walory kult" />erif; font-size: 14pt; color: #003300;">ng> Walory kulturowe
ily: arial,helvetica,sans-serif; Bfont-sizeskidu: 10pt;">Śląskiego średniowieczne ślady osadnictwa na tym terenie Parku sięgają XIV w. Od strony Cieszyna, wzdłuż Olzy pPierwsze wioski na tym terenie powstawały wzdłuż rzeki Olzy już w XIII i XIV wieku. Obszar Beskidu Śląskiego od czasu ukształtowania się średniowiecznych granic księstw śląskich, aż do 1918 r. nieustannie stanowił częeść ziem kKsięstwa cCieszyńskiego, a następotniem Śląska Cieszyńskiego pod władaniem Habsburgów. Ziemia ta przez kilka stuleci miała trwałe granice (niezależnie od zmiany panujących i zmiany przynależności państwowej). BiegłaW ona przez Przełęcz Koniakowską i dalej na północ ku Klimczokowi i rzece Białej. Granica ta w sensie kulturowym wbyznłacza to granicęa zamieszkiwania grup etnograficznych -– górali śląskich i górali żywieckich., Obiktóre te grupy różnią się pomiędzy sobą przede wszystkim.in. gwarą, a także strojem ludowym, tradycyjnymi />obrzędami i zwyczajami, folklorem muorazycznym, budownictwem ludowym. Centrum kulturowym górali śląskich do roku 1918 był w minionych stuleciach, aż do 1918r., Jabłonków, a w drugiej kolejności bardziej odległy Cieszyn. Jednak w ostatnim półwieczu do roli ich kulturowej stolicy wyrosła Wisła. Charakterystyczna forma krajobrazu we wsiach to szałas (sałas), wykorzystywany przez pasterzy w trakcie wypasu na halach i polanach.
Galeria
2017-06-04 10:09:39
Edycja przeprowadzona przez:
Wersja oryginalna
Beskid Śląski jest najbardziej na zachód wysuniętą częścią Beskidów Zachodnich. Wyodrębniono w nim dwa pasma górskie: Czantorii (995 m n.p.m.) i Baraniej Góry (1220 m n.p.m.). Pasmo Czantorii stanowi zachodnie, mniejsze ramię Beskidu Śląskiego. Grzbietem tego pasma od Kiczory do Ostrego przebiega granica naszego państwa z Republiką Czeską. Drugą, większą i bardziej rozczłonkowaną odnogę Beskidu Śląskiego stanowi pasmo Baraniej Góry. Leży ono na wschód od pasma Czantorii. Od wschodu ograniczają go Kotlina Żywiecka i Brama Wilkowicka. Najwyższym szczytem jest Skrzyczne (1257 m n.p.m.). Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego został utworzony w 1998 r. Powierzchnia ogólna parku wraz z otuliną wynosi 609.05 km2, w tym powierzchnia samego parku 386,20 km2. Obszar Beskidu Śląskiego charakteryzuje się bardzo urozmaiconą budową geologiczną. Najważniejszą jednostką strukturalną tworzącą zrąb górotworu Beskidu Śląskiego jest płaszczowina śląska. Na terenie Beskidu Śląskiego zinwentaryzowano 21 pojedynczych lub grupowo występujących skałek. Najciekawsze z nich to skały grzybowe w dolinie Białej Wisełki i na górze Kiczora, skały na Kobylej w dolinie Dziechcinki, grupa skałek na Malinowskiej Skale, są chronione jako pomniki przyrody nieożywionej. Pomnikami przyrody są też jaskinie, a wśród nich największa w Karpatach Fliszowych Jaskinia w Trzech Kopcach o łącznej długości korytarzy 1216 m.
Na stokach Baraniej Góry znajdują się źródliska największej rzeki Polski - Wisły. Zlewnia tej rzeki wraz z dopływami zajmuje największy obszar parku. Niewielką powierzchnię zajmuje też zlewnia Odry – drugiej co do wielkości rzeki naszego kraju. W okolicach Koniakowa przebiega fragment kontynentalnego działu wodnego. Potoki Czadeczka i Kręźelka należą już do zlewiska Morza Czarnego.
Pierwotnie lasy zajmowały prawie całą powierzchnię Beskidu Śląskiego. Obecnie piętro pogórza do wysokości około 500 m n.p.m. zajmują uprawy polowe i tereny zurbanizowane. Pozostały tylko niewielkie fragmenty łęgów (lasy olszowojesionowe i jesionowowiązowe) i grądów (lasy lipowograbowe). W piętrze regla dolnego miedzy 500-1000 m n.p.m. potencjalnym typem roślinności są buczyny z domieszką świerku, jodły i jaworu. Obecnie na siedliskach tych panują świerczyny wtórnego pochodzenia. Partie szczytowe powyżej 1000 m n.p.m. to regiel górny z dominującym tu wysokogórskim borem świerkowym. W Nadleśnictwach Ustroń i Wisła występuje świerk istebniański - ekotyp cechujący się najlepszymi w Europie parametrami wzrostowymi i odpornościowymi.
Licznie reprezentowane są ssaki w tym między innymi kopytne: jeleń, sarna i dzik; duże drapieżniki: wilk, ryś, lis i sporadycznie niedźwiedź. Z mniejszych gatunków należy wymienić zimujące w jaskiniach nietoperze: gacek wielkouch, nocek duży, nocek wąsaty, podkowiec mały oraz bardzo pożyteczne owadożerne ryjówki: aksamitna, malutka i górska. Lista ssaków Beskidu Śląskiego zamyka się liczbą około 35 gatunków. Górską faunę ptaków reprezentują gatunki subalpejskie - siwerniak, drozd obrożny, dzięcioł trójpalczasty i orzechówka. Gatunki puszczańskie reprezentowane są przez kuraki - głuszczca i jarząbka oraz duże ptaki drapieżne. Gady Beskidu Śląskiego najliczniej reprezentowane są przez jaszczurki: zwinkę i żyworodną oraz żmiję zygzakowatą, zaskrońca i padalca. Z 18 spotykanych w Polsce płazów, na obszarze Beskidu Śląskiego występuje 13 gatunków, np.: salamandra plamista, kumak górski, czy rzekotka drzewna. Badania ryb dorzecza górnej Wisty wykazały występowanie 12 gatunków tej przy czym najpospolitszy jest tutaj pstrąg potokowy.
Obszary o charakterze naturalnym lub nieznacznie przekształcone, zostały uznane jako rezerwaty przyrody. Zajmują one zaledwie 1% ogólnej powierzchni parku. Należą do nich: Zadni Gaj o powierzchni 6,39 ha, Barania Góra o powierzchni 383,04 ha, Czantoria o powierzchni 97,71 ha, Wisła o powierzchni 17,61 ha, Stok Szyndzielni o powierzchni 57,92 ha, Dolina Łańskiego Potoku o powierzchni 46,89 ha, Kuźnie – jedyny rezerwat przyrody nieożywionej o powierzchni 7,22 ha.
Na terenie Beskidu Śląskiego średniowieczne ślady osadnictwa na tym terenie sięgają XIV w. Od strony Cieszyna, wzdłuż Olzy pierwsze wioski powstawały już w XIII i XIV wieku. Beskid Śląski od czasu ukształtowania się średniowiecznych granic księstw śląskich aż do 1918r. nieustannie stanowił część ziem księstwa cieszyńskiego, a potem Śląska Cieszyńskiego pod władaniem Habsburgów. Ziemia ta przez kilka stuleci miała trwałe granice niezależnie od zmiany panujących i zmiany przynależności państwowej. Biegła ona przez Przełęcz Koniakowską i dalej na północ ku Klimczokowi i rzece Białej. Granica ta w sensie kulturowym wyznacza granicę zamieszkiwania grup etnograficznych - górali śląskich i górali żywieckich. Obie te grupy różnią się pomiędzy sobą przede wszystkim gwarą, a także strojem ludowym, tradycyjnymi obrzędami i zwyczajami, folklorem muzycznym, budownictwem ludowym. Centrum kulturowym górali śląskich był w minionych stuleciach, aż do 1918r., Jabłonków, a w drugiej kolejności bardziej odległy Cieszyn. Jednak w ostatnim półwieczu do roli ich kulturowej stolicy wyrosła Wisła.
Parki Krajobrazowe w Województwie Śląskim na mapie
Położenie
Budowa geologiczna i rzeźba terenu
Wody
Szata roślinna
Świat zwierząt
Formy ochrony przyrody
Walory kulturowe
Mapa
alt="PKBŚ Malinowska Skała" width="600" height="400" />
Park Krajobrazowy Beskidu 
